|
Սույն քաղաքացիական գործով, ըստ հայցի հայցի Աննա Ժորայի Պողոսյանի ընդդեմ <<Երևանի Ն.Աճեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Կառլեն Հայրապետյանի՝ 1. որպես <<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի 15.05.2018 թվականի թիվ 68-Ն հրամանի անվավերության հետևանք՝ Աննա Ժորայի Պողոսյանին իր նախկին պաշտոնին <<Երևանի Ն.Աճեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի պաշտոնին վերականգնելու, 1.1. <<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ից հօգուտ Աննա Ժորայի Պողոսյանի 2.291.749 /երկու միլիոն երկուհարյուր իննսունմեկ հազար յոթ հարյուր քառասունինը/ ՀՀ դրամ սկսած 15.05.2018 թվականից մինչև հայցի առարկայի փոփոխությունը թույլատրելու մասին միջնորդությունը ներկայացնելու օրվա /մինչև 24.07.2020թ./համար հաշվարկված հարկադիր պարապուրդի գումար բռնագանձելու: 1.2. <<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ից հօգուտ Աննա Ժորայի Պողոսյանի 24.07.2020 թվականից մինչև Աննա Պողոսյանի կողմից <<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի պաշտոնին փաստացի վերակարգվելու օրը ներառյալ հարկադիր պարապուրդի գումար' յուրաքանչյուր օրվա համար հաշվարկելով միջին օրական աշխատավարձ 2861,11 /երկու հազարութ հարյուր վաթսունմեկ ամբողջ տասնմեկ/ՀՀ դրամի չափով բռնագանձելու: 1.3.<<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի 29.06.2018 թվականի թիվ 88-Ն հրամանը Աննա Պողոսյանին գրավոր նկատողություն հայտարարելու մասին անվավեր ճանաչելու, 2.<<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի 10.12.2018 թվականի թիվ 240-Ն հրամանը Աննա Պողոսյանին խիստ նկատողություն հայտարարելու մասին անվավեր ճանաչելու>> պահանջների մասին` հայցվորի շահերը ներկայացնում են Լեվ Գրուպ փաստաբանական գրասենյակի փաստաբան Լարիսա Բաղդասարյանը:
ՀՀ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը 2021 թվականի օգոստոսի 11- ին կայացրել է բարենպաստ դատական ակտ` համաձայն որի հայցը բավարարվել է:
Գործ թիվ ԵԴ/12927/02/18 Վ Ճ Ի Ռ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆՈՒՆԻՑ <<11>> օգոստոսի 2021 թվական ք.Երևան ՀՀ Երևան քաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանը հետևյալ կազմով Նախագահությամբ` դատավոր Ռ. Ներսիսյանի Քարտուղարությամբ` Ն. Մնացականյանի Լ.Գևորգյանի Վ.Թադևոսյանի Մասնակցությամբ՝
հայցվորի ներկայացուցիչ՝
Լարիսա Բաղդասարյանի
Լեվ Գրուպ փաստաբանական գրասենյակ Պատասխանողի ներկայացուցիչ՝ Ն.Մովսիսյանի դռնբաց դատական նիստում քննելով քաղաքացիական գործն ըստ հայցի Աննա Ժորայի Պողոսյանի ընդդեմ <<Երևանի Ն.Աճեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Կառլեն Հայրապետյանի՝ 1. որպես <<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի 15.05.2018 թվականի թիվ 68-Ն հրամանի անվավերության հետևանք՝ Աննա Ժորայի Պողոսյանին իր նախկին պաշտոնին <<Երևանի Ն.Աճեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի պաշտոնին վերականգնելու, 1.1. <<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ից հօգուտ Աննա Ժորայի Պողոսյանի 2.291.749 /երկու միլիոն երկուհարյուր իննսունմեկ հազար յոթ հարյուր քառասունինը/ ՀՀ դրամ սկսած 15.05.2018 թվականից մինչև հայցի առարկայի փոփոխությունը թույլատրելու մասին միջնորդությունը ներկայացնելու օրվա /մինչև 24.07.2020թ./ համար հաշվարկված հարկադիր պարապուրդի գումար բռնագանձելու: 1.2. <<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ից հօգուտ Աննա Ժորայի Պողոսյանի 24.07.2020 թվականից մինչև Աննա Պողոսյանի կողմից <<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի պաշտոնին փաստացի վերակարգվելու օրը ներառյալ հարկադիր պարապուրդի գումար' յուրաքանչյուր օրվա համար հաշվարկելով միջին օրական աշխատավարձ 2861,11 /երկու հազար ութ հարյուր վաթսունմեկ ամբողջ տասնմեկ/ՀՀ դրամի չափով բռնագանձելու: 1.3. <<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի 29.06.2018 թվականի թիվ 88-Ն հրամանը Աննա Պողոսյանին գրավոր նկատողություն հայտարարելու մասին անվավեր ճանաչելու, 2. <<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի 10.12.2018 թվականի թիվ 240-Ն հրամանը Աննա Պողոսյանին խիստ նկատողություն հայտարարելու մասին անվավեր ճանաչելու>> պահանջների մասին,
Պ Ա Ր Զ Ե Ց Գործի դատավարական նախապատմությունը Աննա Ժորայի Պողոսյանը հայցադիմում է ներկայացրել դատարան ընդդեմ <<Երևանի Ն.Աճեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Կառլեն Հայրապետյանի՝ 15.05.2018թ. թիվ N68-Ն հրամանն անվավեր ճանաչելու պահանջի մասին ։ Դատարանի /դատավոր Լ.Սարգսյան /11.07.2018թ. որոշմամբ հայցադիմումը վերադարձվել է: Մատնանշված թերությունները վերացվելուց հետո հայցադիմումը կրկին ներկայացվել է: Դատարանի /դատավոր Ռ.Ափինյան / 24.07.2018 թվականին կայացվել է որոշում հայցադիմումը վարույթ ընդունելու և ապացույց պահանջելու մասին : 02.10.2018. թվականի որոշմամբ հրավիրվել են նախնական դատական նիստեր: Դատավոր Ռ.Ափինյանի տարիքային կենսաթոշակի անցնելու կապակցությամբ, քաղաքացիական գործը հանձնվել է դատավոր Ռ. Ներսիսյանին: Դատարանի 13.03.2020թ. որոշմամբ քաղաքացիական գործն ընդունվել է վարույթ և հրավիրվել է նախնական դատական նիստ: Գործի ուսումնասիորությունից դատարանը պարզել է, որ հայցվորը ներկայացրել է հայցի լրացումներ: Դատարանի 13.03.2020թ. որոշմամբ հայցի լրացման միջնորդությունը վերադարձվել է: Հայցվորի կողմից 29.06.2020թ. դատարան է մուտքագրվել ` հայցի հիմքը փոփոխելու մասին միջնորդություն, որով հստակեցրել և ավելացրել է հայցապահանջների փաստական հիմքերը : Դատարանի 02.07.2020թ. որոշմամբ թույլատրվել է հայցի հիմքի փոփախությունը: Հայցվորի կողմից 24.07.2020թ. դատարան է մուտքագրվել ` հայցի առարկան փոփոխելու մասին միջնորդություն: Դատարանի 27.07.2020թ. որոշմամբ հայցի առարկայի փոփոխությունն ընդունվել է վարույթ: Դատարանի 30.04.2021թ. որոշմամբ կատարվել է ապացուցման բեռի բաշխում: Դատարանի 18.05.2021թ. որոշմամբ կատարվել է վրիպակի ուղղում: Դատարանի 04.08.2021 արձանագրային որոշմամբ գործը նշանակվել է դատաքննության : Գործի դատաքննությունն ավարտվել է 2021 թվականի օգոստոսի 04-ին և վճռի հրապարակաման օր նշանակվել է 2021 թվականի օգոստոսի 11-ին։ Հայցվորի փաստարկները և իրավական դիրքորոշումը Ներկայացված հայցադիմումով հայցվորը խնդրել է անվավեր ճանարել <<Երևանի տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի տնօենի15.05.2018թ. թիվ 68-Ն հրամանը: Հետագայում ներկայացվել են լրացումներ, որոնք դատարանի որոշմամբ վերադարձվել են: Հայցվորի ներկայացուցչի կողմից ներկայացվել է հայցի հիմքի փոփոխություն, որով հայտնել է, որ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում է գտնվում քաղաքացիական գործն ըստ հայցի՝ Աննա Պողոսյանի ընդդեմ <<Երևանի տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի /այսուհետ հաև՝ Քոլեջ/՝ 15.05.2018 թիվ 68-Ն թվականի հրամանն անվավեր ճանաչելու, հարկադիր պարապուրդի համար գումար վճարելու, արձակուրդային գումարները վճարելու, կարգապահական տույժ նշանակելու մասին թիվ 88-Ն և թիվ 240-Ա հրամանները անվավեր ճանաչելու պահանջների մասին: Հայցվորի կողմից ներկայացված 1-ին հայցապահանջը վերաբերում է 15.05.2018 թիվ 68-Ն թվականի հրամանն անվավեր ճանաչելուն, որով Աննա Պողոսյանի զբաղեցրած Քոլեջի մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի հաստիքը լուծարվել է: Այս կապակցությամբ Հայցվորի կողմից փաստվել է, որ իր ազատումը հակաօրինական է: Հայցվորը գտնում է, որ անհրաժեշտ է հայցի նշված փաստական հիմքը հիմնավորող իրավական նորմերը վկայակոչել, որով հաստատվում է, որ առհասարակ որևէ հաստիքի լուծարման իրավասություն տնօրենը չունի: <<Պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունների մասին>> ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ա) կետի ուժով Լիազորված պետական մարմինը պետական կազմակերպության կանոնադրությամբ սահմանված կարգով իրականացնում է նրա կառավարման մարմինների ձևավորումը և նրանց լիազորությունների վաղաժամկետ դադարեցումը։ Ավելին՝ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության <<Երևանի տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի կանոնադրության 3-րդ բաժնի 21-րդ կետի 2-րդ ենթակետի ուժով ևս Լիազորված պետական մարմնի իրավասությանն է պատկանում քոլեջի կառավարման համակարգի սահմանումը: Իսկ ՀՀ կառավարության 2002 թվականի հունիսի 20-ի թիվ 1009-Ն որոշման Հավելված 1-ի ցանկում նշվածի համաձայն՝ Երևանի Ն. Աճեմյանի անվան առևտրի և սպասարկման պետական քոլեջի Լիազորված պետական մարմինն է հանդիսանում ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունը: 27.08.2018 թվականի <<Երևանի Ն.Աճեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Կ.Հայրապետյանի կողմից 2018 թվականի 15-ը մայիսից լուծարվել է նշված քոլեջի մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի հաստիքը, մինչդեռ թե՛ <<Պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունների մասին>> ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ա) կետի և թե՛ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության <<Երևանի տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի կանոնադրության 3-րդ բաժնի 21-րդ կետի 2-րդ ենթակետի ուժով Լիազորված պետական մարմնի իրավասությանն է պատկանում քոլեջի կառավարման համակարգի սահմանումը: Բացի այդ Դատարանի ուշադրությանն է հրավիրում նաև այն հանգամանքի վրա, որ նույնանման հիմքերով <<Երևանի Ն.Աճեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի նույն քոլեջի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի հաստիքը լուծարելու մասով դիմումատու Մխիթար Պատվականյանի բողոքի հիման վրա ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանի 17.09.2019 թվականի որոշմամբ արձանագրվել է մարդու իրավունքների և ազատությունների խախտման առկայության մասին, որի 26-րդ կետով արձանագրվել է, որ ՀՀ Կառավարության 20.06.2002 թվականի թիվ 1009-Ն որոշման թիվ 2 հավելվածով սահմանված օրինակելի կանոնադրության 26-րդ կետով սահմանված 25 ենթակետերից որևէ մեկը Քոլեջի բաժին կամ հաստիքի լուծարելու մասին որոշում կայացնելու իրավունք չի վերապահում քոլեջի խորհրդին: Նույն որոշման 27-րդ կետով փաստվել է, որ Քոլեջի դաստիարակչական բաժնի և դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի հաստիքի լուծարումը չի բխել ՀՀ կառավարության 2002 թվականի հունիսի 20-ի թիվ 1009-Ն որոշմամբ հաստատված թիվ 2 հավելվածով սահմանված օրինակելի կանոնադրությամբ սահմանված նորմերից: Հետևապես նույն որոշման 28-րդ կետով արձանագրվել է, որ Քոլեջի տնօրենի 2018 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ 134-Ն հրամանը /հաստիքը լուծարելու մասին/ ևս տրվել է օրենսդրական նորմերի խախտմամբ, քանի որ այդ հրամանով հղում է կատարվել խորհրդի նիստի 2018 թվականի հունիսի 21-ի թիվ 2 արձանագրության 6-րդ հարցի որոշման 2-րդ կետին, որն ընդունվել է ՀՀ կառավարության 2002 թվականի հունիսի 20-ի թիվ 1009-Ն որոշման հավելված 2-ով հաստատված օրինակելի կանոնադրությամբ սահմանված նորմերի չպահպանմանը: Այսինքն՝ Մարդու իրավունքների պաշտպանի կողմից արձանագրվել է քոլեջի խորհրդի՝ բաժնի վարիչի հաստիքի լուծարման իրավական հնարավորության բացառման մասին և հետևապես քոլեջի տնօրենի կողմից նման իրավական հնարավորություն չունենալու մասին ևս: Հարկ է ընդգծել, որ սույն գործով վիճարկվող հրամանի կայացման ժամանակ քոլեջի խորհրդի կողմից անգամ նման որոշում չի կայացվել, քանի որ հիշյալ դեպքում տնօրենն իր նախաձեռնությամբ է բաժնի վարիչի հաստիքը լուծարել այն դեպքում, երբ ո՛չ օրենքով, ո՛չ քոլեջի կանոնադրությամբ հաստիք լուծարելու իրավական հնարավորություն տնօրենը չի ունեցել: Հետևապես՝ <<Երևանի Աճեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի 15.05.2018 թվականի հրամանը Մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի հաստիքի լուծարման մասին տեղի է ունեցել <<Պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունների մասին>> ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ա) կետի, ՀՀ Կառավարության 20.06.2002 թվականի թիվ 1009-Ն որոշման և <<Երևանի տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի կանոնադրության 3-րդ բաժնի 21-րդ կետի 2-րդ ենթակետի խախտմամբ: Բացի այդ, եթե անգամ հիմք ընդունվի այն հանգամանքը, որ Քոլեջի տնօրենն օրենսդրությամբ նման իրավասություն ունեցել է, ապա անհրաժեշտ է նշել հետևյալը: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն՝ գործատուն իրավունք ունի աշխատողի հետ լուծելու անորոշ ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը, ինչպես նաև որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը նախքան դրա գործողության ժամկետի լրանալը` արտադրության ծավալների և (կամ) տնտեսական և (կամ) տեխնոլոգիական և (կամ) աշխատանքի կազմակերպման պայմանների փոփոխման և (կամ) արտադրական անհրաժեշտությամբ պայմանավորված` աշխատողների քանակի և (կամ) հաստիքների կրճատման դեպքում։ Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ սույն օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հիմքերով աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու դեպքում գործատուն պարտավոր է աշխատողին գրավոր ծանուցել ոչ ուշ, քան երկու ամիս առաջ: Դատարանի ուշադրությանն է հրավիրում այն հանգամանքին, որ Աննա Պողոսյանը երկու ամիս առաջ չի ստացել որևէ ծանուցում կապված իր հաստիքի լուծարման կամ կրճատման կապակցությամբ, ինչի հիմքով Քոլեջի կողմից չի պահպանվել նաև ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 1-ին մասը: Ընդ որում հաստիքը լուծարվել է տնօրենի կողմից <<աշխատանքային նպատակահարմարությունից ելնելով>>: Մինչդեռ ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն` գործատուն իրավունք ունի լուծելու անորոշ ժամկետով կնքված պայմանագիրը, ինչպես նաեւ որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը նախքան դրա գործողության ժամկետի լրանալը` արտադրության ծավալների, տնտեսական, տեխնոլոգիական եւ աշխատանքի կազմակերպման պայմանների փոփոխման, ինչպես նաեւ արտադրական անհրաժեշտությամբ պայմանավորված` աշխատողների թվաքանակի կրճատման դեպքում: Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` նույն հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ եւ 4-րդ կետերով նախատեսված հիմքերով գործատուն աշխատանքային պայմանագիրը կարող է լուծել, եթե իր մոտ առկա հնարավորությունների սահմաններում աշխատողին առաջարկել է նրա մասնագիտական պատրաստվածությանը, որակավորմանը, առողջական վիճակին համապատասխան այլ աշխատանք, իսկ աշխատողը հրաժարվել է առաջարկված աշխատանքից: ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը թիվ ԿԴ3/0001/02/10 քաղաքացիական գործով 14.10.2011 թվականի որոշմամբ արձանագրել է, որ ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի հիմքով անորոշ ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը գործատուն իր նախաձեռնությամբ իրավունք ունի լուծել, եթե աշխատողների թվաքանակի կրճատումը պայմանավորված է` 1. արտադրության ծավալների փոփոխման անհրաժեշտությամբ, 2. տնտեսական պայմանների փոփոխման անհրաժեշտությամբ, 3. տեխնոլոգիական պայմանների փոփոխման անհրաժեշտությամբ, 4. աշխատանքի կազմակերպման պայմանների փոփոխման անհրաժեշտությամբ, 5. արտադրական անհրաժեշտությամբ: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԱՔԴ/2378/02/08 քաղաքացիական գործով 04.12.2009 թվականի որոշմամբ արձանագրել է, որ վերոնշյալ հոդվածից հետեւում է, որ գործատուն չի կարող աշխատողին առաջարկել ցանկացած աշխատանք, այլ պարտադիր պայման է համարվում, որ գործատուի մոտ առկա հնարավորությունների սահմաններում առաջարկված աշխատանքը համապատասխանի աշխատողի մասնագիտական պատրաստվածությանը, որակավորմանը, առողջական վիճակին: Միայն աշխատողի կողմից մասնագիտական պատրաստվածությանը, որակավորմանը, առողջական վիճակին համապատասխան առաջարկված աշխատանքից հրաժարումը կարող է հանգեցնել գործատուի կողմից աշխատանքային պայմանագրի լուծմանը: Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ սույն քաղաքացիական գործի համար էական նշանակություն ունի այն իրավական հարցի պատասխանը, թե ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի "մասնագիտական պատրաստվածություն" եւ "որակավորում" հասկացությունները պետք է մեկնաբանվեն միայն որպես տվյալ անձին տրված որակավորումը հավաստող վկայականով հավաստվող մասնագիտությանը համապատասխանող աշխատանք, թե դրանք պետք է ավելի լայն մեկնաբանվեն: Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ վերոնշյալ հասկացությունները պետք է առավել լայն մեկնաբանության առարկա դարձվեն` հաշվի առնելով նաեւ այնպիսի կարևոր հանգամանք, ինչպիսին է տվյալ աշխատողի նախկինում զբաղեցրած պաշտոնը, կատարած աշխատանքը: Նման եզրահանգման համար Վճռաբեկ դատարանը հիմք է ընդունել այն հանգամանքը, որ օրենքի վերոնշյալ հոդվածը նպատակ է հետապնդում պաշտպանության տակ առնելու աշխատողներին այն բոլոր դեպքերում, երբ արտադրության ծավալների, տնտեսական, տեխնոլոգիական եւ աշխատանքի կազմակերպման պայմանների փոփոխման, ինչպես նաեւ արտադրական անհրաժեշտությամբ պայմանավորված` աշխատողների թվաքանակի կրճատման դեպքում համապատասխան աշխատողի կողմից զբաղեցրած պաշտոնի փոխարեն նույն գործատուի մոտ դեռևս առկա է (կամ առաջանում է) նախկինում կատարած աշխատանքին համարժեք որակավորում և մասնագիտական պատրաստվածություն պահանջող այլ աշխատանք: Այսինքն՝ որևէ հաստիք լուծարելու կամ կրճատելու համար անհրաժեշտ պետք է լինի 1. արտադրության ծավալների փոփոխման անհրաժեշտությունը, 2. տնտեսական պայմանների փոփոխման անհրաժեշտությունը, 3. տեխնոլոգիական պայմանների փոփոխման անհրաժեշտությունը, 4. աշխատանքի կազմակերպման պայմանների փոփոխման անհրաժեշտությունը կամ 5. արտադրական անհրաժեշտությունը: Մինչդեռ Քոլեջի տնօրենը, 15.05.2018 թվականին Քոլեջի մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի հաստիքը լուծարելով, որևէ կերպ չի հիմնավորել վերը նշված 5 հիմքերից առնվազն մեկի առկայությունը: Հայցվորի կողմից ներկայացված երկրորդ պահանջը, որը Հայցվորը ցանկանում է հստակեցնել, վերաբերում է չվճարված արձակուրդային գումարները բռնագանձելուն: Տվյալ դեպքում Հայցվորը նկատի է ունեցել իրեն բաժնի վարիչի հաստիքը լուծելիս կատարված վերջնահաշվարկով քիչ վճարված չօգտագործված ամենամյա արձակուրդային գումարը՝ հաշվի առնելով, որ վերջնահաշվարկը կատարվել է միայն 2018 թվականի սեպտեմբերից մինչև մայիսի 15-ը ընկած ժամանակահատվածի համար, մինչդեռ Աննա Պողոսյանն իր հաստիքը լուծարելու մասին 15.05.2018 թվականի Քոլեջի տնօրենի հրամանը ստացել է 29.05.2018 թվականին: Այսինքն՝ Աննա Պողոսյանը 15.05.2018-29.05.2018 թվականը ներկայացել է աշխատանքի, կատարել իր աշխատանքային պարտականությունները, սակայն վերջնահաշվարկը կատարվել է հրամանի կայացման օրվա դրությամբ, այնինչ Աննա Պողոսյանն իր հաստիքի լուծարման մասին տեղեկացել է միայն 29.05.2018 թվականից /հիմք՝ սույն միջնորդությանը կից ներկայացված թիվ 68-Ն հրամանի պատճենը, որի վրա կատարված է նշում <<ստացա>>, Աննա Պողոսյանի կողմից կատարված ստորագրությունը 29.05.2018 թվական ամսաթվով/: Միաժամանակ Հայցվորը անհրաժեշտ է գտնում լրացնել նաև թիվ 88-Ն և թիվ 240-Ա հրամանները անվավեր ճանաչելու պահանջի հիմքում ընկած փաստական հանգամանքները: Թիվ 88-Ն հրամանի մասով. Մասնավորապես՝ հրամանի պատճառաբանական մասում փաստվել է, որ Աննա Պողոսյանը <<Պատմություն>> առարկայի բովանդակության փոխարեն Քոլեջի բոլոր 2-րդ կուրսերում 2009 թվականից մինչև 24.05.2018 թվականը դասավանդել է <<Համաշխարհային պատմություն>> առարկան: Անհրաժեշտ է համարել նշել, որ Աննա Պողոսյանը այս կապակցությամբ գրավոր բացատրություն է տվել, որը հիշյալ հրամանի բովանդակությունում բացակայում է /բացատրությունը առկա է քաղաքացիական գործում/: Մասնավորապես՝ Աննա Պողոսյանը արձանագրել է, որ ուսումնական գծով փոխտնօրեն Փ.Շահբազյանը հավանություն է տվել <<Համաշխարհային պատմություն>> ծրագրին, որը ամեն տարի արժանացել է հավանության ընդհանուր հումանիտար, սոցիալ-տնտեսագիտական առարկայական հանձնաժոովի կողմից: Նույնն ամրագրված է Օրացուցային պլան փաստաթղթերում՝ Հաստատում եմ՝ փոխտնօրեն և ամբիոնի վարիչ ստորագրություններով: Բացի այդ անհրաժեշտ է նշել, որ թիվ 88-Ն հրամանը որևէ փաստական հիմք չի պարունակում, թե ո՞ր ներքին կարգապահական կանոնների և/կամ ծրագրի համաձայն դասախոս Աննա Պողոսյանը պետք է դասավանդեր <<Պատմություն>> առարկան, այլ ոչ՝ <<Համաշխարհային պատմություն>> առարկան: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 227-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ կարգապահական տույժը կարող է կիրառվել խախտումը հայտնաբերելուց հետո` մեկ ամսվա ընթացքում, չհաշված աշխատողի ժամանակավոր անաշխատունակության պատճառով բացակայության, գործուղման կամ արձակուրդի մեջ գտնվելու ժամանակահատվածները: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ կարգապահական տույժը չի կարող կիրառվել, եթե խախտումը կատարելու օրվանից անցել է վեց ամիս: Եթե խախտումը հայտնաբերվում է աուդիտի, ֆինանսատնտեսական գործունեության, գումարային կամ այլ արժեքների ստուգման (գույքագրման) ընթացքում, ապա կարգապահական տույժը կարող է կիրառվել, եթե խախտումը կատարելու օրվանից անցել է ոչ ավելի, քան մեկ տարի: Տվյալ դեպքում թիվ 88-Ն հրամանի հիմքում դրվել են 2009 թվականից մինչև 24.05.2018 թվականը <<Պատմություն>> առարկայի փոխարեն <<Համաշխարհային պատմություն>> դասավանդելու ենթադրյալ կարգապահական խախտումը, մինչդեռ աշխատողը կարող է կարգապահական պատասխանատվության ենթարկվել բացառապես նախորդող 6 ամիսների ընթացքում թույլ տրված կարգապահական կանոնների խախտման համար: Հետևաբար հիշյալ փաստը հիմնավորում է միմիայն այն հանգամանքը, որ Քոլեջի տնօրինությունը մոտավորապես 9 տարի տեղյակ է եղել ուսուցանվող առարկայի ծրագրի բովանդակությանը և դրա դասավանդման ձևին, և հետևապես մոտ 9 տարի հավանություն է տվել ծրագրին, քանի որ դասախոսները լրացնում եմ մատյաններ, որոնք գտնվում են տնօրենի և փոխտնօրենի հսկողության ներքո: Ստացվում է 9 տարիներին Քոլեջը դասավանդվող ծրագրին հավանություն է տվել, իսկ 24.05.2018 թվականին նախորդող վեց ամիսներին՝ ոչ՝ առանց հիմնավորելու, թե կոնկրետ ե՞րբ և ու՞մ կողմից հաստատված ծրագիրն է խախտել 9 տարի նույն առարկան դասավանդող դասախոս Աննա Պողոսյանը: Թիվ 240 հրամանի մասով. Քոլեջի 10.12.2018 թվականի թիվ 240-Ն հրամանով Աննա Պողոսյանը ենթարկվել է կարգապահական պատասխանատվության՝ խիստ նկատողության՝ հաշվի առնելով, որ Աննա Պողոսյանը խախտել է ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 223-րդ հոդվածի 2-րդ կետը և Քոլեջի ներքին կարգապահական կանոնները: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 222-րդ հոդվածի համաձայն՝ կարգապահական պատասխանատվության կարող է ենթարկվել միայն աշխատանքային կարգապահությունը խախտած աշխատողը: ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն՝ դատարանը բոլոր դեպքերում վիճարկվող անհատական ակտը ճանաչում է անվավեր, եթե դրանում նշված չէ աշխատողին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու փաստական կամ իրավական հիմքը: Դատարանի ուշադրությունն եմ հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ Քոլեջի տնօրենը թեև վկայակոչել է հրամանի համար որպես իրավական հիմք ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 223-րդ հոդվածի 2-րդ կետը, այնուամենայնիվ հրամանը չի պարունակում որևէ փաստական հիմք՝ կապված Աննա Պողոսյանի կողմից որևէ կարգապահական խախտում կատարված լինելու մասին: Այսինքն՝ հրամանում բացակայում է կարգապահական պատասխանատվության համար հիմք հանդիսացած առիթը՝ փաստական հանգամանքը: Հրամանին կից նշված՝ զեկուցագիրը և բացատրագիրը հրաման չեն, հետևապես չեն կարող առիթ հանդիսանալ փաստելու, որ հրամանում առկա են կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու փաստական հիմքերը: Այնուամենայնիվ հարկ է նշել, որ այս կապակցությամբ Աննա Պողոսյանի կողմից Դատարանին ներկայացվել են ապացույցներ առ այն, որ վերջինս 2018 թվականի դեկտեմբերի 06-ին չի ներկայացել աշխատանքի, քանի որ գնացել է Գրիգոր Լուսավորիչ թիվ 4 պոլիկլինիկա, որպեսզի կատարի հենց Քոլեջի տնօրենի 12.11.2018 թվականի թիվ 218-Ն հրամանը, որի 1-ին կետով փաստվել էր, որ կադրերի տեսուչ Ն.Երեմյանին Քոլեջի տնօրենը հրամայել է ապահովել ուսումնադաստիարակչական աշխատանքների հետ առնչվող աշխատողների բժշկական զննությունը՝ համաձայն ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի և ՀՀ կառավարության 2003 թվականի մարտի 27-ի թիվ 347-Ն որոշմամբ հաստատված <<Առողջական վիճակի պարտադիր նախնական և պարբերաբար բժշկական զննության>> կարգի: Նույն հրամանի 2-րդ մասով արձանագրվել է, որ Քոլեջի բոլոր աշխատակիցները մինչև 2018 թվականի դեկտեմբերի 15-ը պետք է անցնեն բժշկական հետազոտություն՝ ՀՀ կառավարության 2003 թվականի մարտի 27-ի թիվ 347-Ն որոշմամբ հաստատված <<Առողջական վիճակի պարտադիր նախնական և պարբերաբար բժշկական զննության>> կարգի պահանջներին համապատասխան: Այսինքն՝ Աննա Պողոսյանը 2018 թվականի դեկտեմբերի 06-ին չի ներկայացել աշխատանքի, քանի որ հերթական բժշկական զննության է ենթարկվել՝ ի հիմնավորումն որի ներկայացրել է իր անձնական սանիտարական /բժշկական/ գրքույկը և ամբուլատոր հիվանդի բժշկական թիվ 2945 քարտը, որոնցով հավաստվում է, որ ՀՀ առողջապահության նախարարության <<Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ ԲԿ>> ՓԲ ընկերությունում Աննա Պողոսյանը 2018 թվականի դեկտեմբերի 06-ին ենթարկվել է բժշկական զննության: Հետևապես, եթե անգամ Քոլեջը Աննա Պողոսյանին խիստ նկատողություն տալու համար հիմք է ընդունել այն հանգամանքը, որ Աննա Պողոսյանը, 2018 թվականի դեկտեմբերի 06-ին աշխատանքի չներկայանալով խախտել է ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 223-րդ հոդվածի 2-րդ կետը և Քոլեջի ներքին կարգապահական կանոնները, ապա այն անհիմն է, քանի որ Աննա Պողոսյանի կողմից իր բացատրագրով փաստվել է իր՝ բժշկական հետազոտության ենթարկվելու հանգամանքը ի կատարումն Քոլեջի տնօրենի 12.11.2018 թվականի թիվ 218-Ն հրամանի, որին կից ներկայացվել է նաև Աննա Պողոսյանի ամբուլատոր հիվանդի բժշկական թիվ 2945 քարտը: Այնուհետև 24.07.2020թ. ներկայացված հայցի առարկայի փոփոխությամբ հայտնել է, որ ՝ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի վարույթում է գտնվում քաղաքացիական գործն ըստ հայցի՝ Աննա Պողոսյանի ընդդեմ <<Երևանի տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի /այսուհետ նաև՝ Քոլեջ/՝ 15.05.2018 թիվ 68-Ն թվականի հրամանն անվավեր ճանաչելու, հարկադիր պարապուրդի համար գումար վճարելու, արձակուրդային գումարները վճարելու, կարգապահական տույժ նշանակելու մասին թիվ 88-Ն և թիվ 240-Ա հրամանները անվավեր ճանաչելու պահանջների մասին: ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 170-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ սույն օրենսգրքի իմաստով՝ հայցի հիմքի փոփոխությունը հայցվորի կողմից հայցի հիմքում սկզբնապես դրված փաստերն այլ փաստերով փոխարինելն է, ինչպես նաև հայցի հիմքում դրված փաստերի շրջանակը ճշգրտելն է այն լրացնելու կամ պակասեցնելու եղանակով: Տվյալ դեպքում Հայցվորը ներկայացված հայցապահանջների փաստական հիմքերը հստակեցրել և լրացրել է հետևյալ կերպ: Հայցվորի կողմից ներկայացված 1-ին հայցապահանջը վերաբերում է 15.05.2018 թիվ 68-Ն թվականի հրամանն անվավեր ճանաչելուն, որով Աննա Պողոսյանի զբաղեցրած Քոլեջի մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի հաստիքը լուծարվել է: Այս կապակցությամբ Հայցվորի կողմից փաստվել է, որ իր ազատումը հակաօրինական է: Հայցվորը գտնում է, որ անհրաժեշտ է հայցի նշված փաստական հիմքը հիմնավորող իրավական նորմերը վկայակոչել, որով հաստատվում է, որ առհասարակ որևէ հաստիքի լուծարման իրավասություն տնօրենը չունի: <<Պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունների մասին>> ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ա) կետի ուժով Լիազորված պետական մարմինը պետական կազմակերպության կանոնադրությամբ սահմանված կարգով իրականացնում է նրա կառավարման մարմինների ձևավորումը և նրանց լիազորությունների վաղաժամկետ դադարեցումը։ Ավելին՝ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության <<Երևանի տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի կանոնադրության 3-րդ բաժնի 21-րդ կետի 2-րդ ենթակետի ուժով ևս Լիազորված պետական մարմնի իրավասությանն է պատկանում քոլեջի կառավարման համակարգի սահմանումը: Իսկ ՀՀ կառավարության 2002 թվականի հունիսի 20-ի թիվ 1009-Ն որոշման Հավելված 1-ի ցանկում նշվածի համաձայն՝ Երևանի Ն. Աճեմյանի անվան առևտրի և սպասարկման պետական քոլեջի Լիազորված պետական մարմինն է հանդիսանում ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունը: 27.08.2018 թվականի <<Երևանի Ն.Աճեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Կ.Հայրապետյանի կողմից 2018 թվականի 15-ը մայիսից լուծարվել է նշված քոլեջի մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի հաստիքը, մինչդեռ թե՛ <<Պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունների մասին>> ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ա) կետի և թե՛ ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության <<Երևանի տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի կանոնադրության 3-րդ բաժնի 21-րդ կետի 2-րդ ենթակետի ուժով Լիազորված պետական մարմնի իրավասությանն է պատկանում քոլեջի կառավարման համակարգի սահմանումը: Բացի այդ Դատարանի ուշադրությունն եմ հրավիրում նաև այն հանգամանքի վրա, որ նույնանման հիմքերով <<Երևանի Ն.Աճեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի նույն քոլեջի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի հաստիքը լուծարելու մասով դիմումատու Մխիթար Պատվականյանի բողոքի հիման վրա ՀՀ Մարդու իրավունքների պաշտպանի 17.09.2019 թվականի որոշմամբ արձանագրվել է մարդու իրավունքների և ազատությունների խախտման առկայության մասին, որի 26-րդ կետով արձանագրվել է, որ ՀՀ Կառավարության 20.06.2002 թվականի թիվ 1009-Ն որոշման թիվ 2 հավելվածով սահմանված օրինակելի կանոնադրության 26-րդ կետով սահմանված 25 ենթակետերից որևէ մեկը Քոլեջի բաժին կամ հաստիքի լուծարելու մասին որոշում կայացնելու իրավունք չի վերապահում քոլեջի խորհրդին: Նույն որոշման 27-րդ կետով փաստվել է, որ Քոլեջի դաստիարակչական բաժնի և դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի հաստիքի լուծարումը չի բխել ՀՀ կառավարության 2002 թվականի հունիսի 20-ի թիվ 1009-Ն որոշմամբ հաստատված թիվ 2 հավելվածով սահմանված օրինակելի կանոնադրությամբ սահմանված նորմերից: Հետևապես նույն որոշման 28-րդ կետով արձանագրվել է, որ Քոլեջի տնօրենի 2018 թվականի օգոստոսի 27-ի թիվ 134-Ն հրամանը /հաստիքը լուծարելու մասին/ ևս տրվել է օրենսդրական նորմերի խախտմամբ, քանի որ այդ հրամանով հղում է կատարվել խորհրդի նիստի 2018 թվականի հունիսի 21-ի թիվ 2 արձանագրության 6-րդ հարցի որոշման 2-րդ կետին, որն ընդունվել է ՀՀ կառավարության 2002 թվականի հունիսի 20-ի թիվ 1009-Ն որոշման հավելված 2-ով հաստատված օրինակելի կանոնադրությամբ սահմանված նորմերի չպահպանմանը: Այսինքն՝ Մարդու իրավունքների պաշտպանի կողմից արձանագրվել է քոլեջի խորհրդի՝ բաժնի վարիչի հաստիքի լուծարման իրավական հնարավորության բացառման մասին և հետևապես քոլեջի տնօրենի կողմից նման իրավական հնարավորություն չունենալու մասին ևս: Հարկ է ընդգծել, որ սույն գործով վիճարկվող հրամանի կայացման ժամանակ քոլեջի խորհրդի կողմից անգամ նման որոշում չի կայացվել, քանի որ հիշյալ դեպքում տնօրենն իր նախաձեռնությամբ է բաժնի վարիչի հաստիքը լուծարել այն դեպքում, երբ ո՛չ օրենքով, ո՛չ քոլեջի կանոնադրությամբ հաստիք լուծարելու իրավական հնարավորություն տնօրենը չի ունեցել: Հետևապես՝ <<Երևանի Աճեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի 15.05.2018 թվականի հրամանը Մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի հաստիքի լուծարման մասին տեղի է ունեցել <<Պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունների մասին>> ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ա) կետի, ՀՀ Կառավարության 20.06.2002 թվականի թիվ 1009-Ն որոշման և <<Երևանի տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի կանոնադրության 3-րդ բաժնի 21-րդ կետի 2-րդ ենթակետի խախտմամբ: Բացի այդ, եթե անգամ հիմք ընդունվի այն հանգամանքը, որ Քոլեջի տնօրենն օրենսդրությամբ նման իրավասություն ունեցել է, ապա անհրաժեշտ է նշել հետևյալը: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն՝ գործատուն իրավունք ունի աշխատողի հետ լուծելու անորոշ ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը, ինչպես նաև որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը նախքան դրա գործողության ժամկետի լրանալը` արտադրության ծավալների և (կամ) տնտեսական և (կամ) տեխնոլոգիական և (կամ) աշխատանքի կազմակերպման պայմանների փոփոխման և (կամ) արտադրական անհրաժեշտությամբ պայմանավորված` աշխատողների քանակի և (կամ) հաստիքների կրճատման դեպքում։ Նույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ սույն օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի 1-ին և 2-րդ կետերով նախատեսված հիմքերով աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու դեպքում գործատուն պարտավոր է աշխատողին գրավոր ծանուցել ոչ ուշ, քան երկու ամիս առաջ: Դատարանի ուշադրությունն են հրավիրում այն հանգամանքին, որ Աննա Պողոսյանը երկու ամիս առաջ չի ստացել որևէ ծանուցում կապված իր հաստիքի լուծարման կամ կրճատման կապակցությամբ, ինչի հիմքով Քոլեջի կողմից չի պահպանվել նաև ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 1-ին մասը: Ընդ որում հաստիքը լուծարվել է տնօրենի կողմից <<աշխատանքային նպատակահարմարությունից ելնելով>>: Մինչդեռ ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի համաձայն` գործատուն իրավունք ունի լուծելու անորոշ ժամկետով կնքված պայմանագիրը, ինչպես նաեւ որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը նախքան դրա գործողության ժամկետի լրանալը` արտադրության ծավալների, տնտեսական, տեխնոլոգիական եւ աշխատանքի կազմակերպման պայմանների փոփոխման, ինչպես նաեւ արտադրական անհրաժեշտությամբ պայմանավորված` աշխատողների թվաքանակի կրճատման դեպքում: Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն` նույն հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ եւ 4-րդ կետերով նախատեսված հիմքերով գործատուն աշխատանքային պայմանագիրը կարող է լուծել, եթե իր մոտ առկա հնարավորությունների սահմաններում աշխատողին առաջարկել է նրա մասնագիտական պատրաստվածությանը, որակավորմանը, առողջական վիճակին համապատասխան այլ աշխատանք, իսկ աշխատողը հրաժարվել է առաջարկված աշխատանքից: ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանը թիվ ԿԴ3/0001/02/10 քաղաքացիական գործով 14.10.2011 թվականի որոշմամբ արձանագրել է, որ ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի 3-րդ կետի հիմքով անորոշ ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը գործատուն իր նախաձեռնությամբ իրավունք ունի լուծել, եթե աշխատողների թվաքանակի կրճատումը պայմանավորված է` 1. արտադրության ծավալների փոփոխման անհրաժեշտությամբ, 2. տնտեսական պայմանների փոփոխման անհրաժեշտությամբ, 3. տեխնոլոգիական պայմանների փոփոխման անհրաժեշտությամբ, 4. աշխատանքի կազմակերպման պայմանների փոփոխման անհրաժեշտությամբ, 5. արտադրական անհրաժեշտությամբ: ՀՀ Վճռաբեկ դատարանը թիվ ԵԱՔԴ/2378/02/08 քաղաքացիական գործով 04.12.2009 թվականի որոշմամբ արձանագրել է, որ վերոնշյալ հոդվածից հետեւում է, որ գործատուն չի կարող աշխատողին առաջարկել ցանկացած աշխատանք, այլ պարտադիր պայման է համարվում, որ գործատուի մոտ առկա հնարավորությունների սահմաններում առաջարկված աշխատանքը համապատասխանի աշխատողի մասնագիտական պատրաստվածությանը, որակավորմանը, առողջական վիճակին: Միայն աշխատողի կողմից մասնագիտական պատրաստվածությանը, որակավորմանը, առողջական վիճակին համապատասխան առաջարկված աշխատանքից հրաժարումը կարող է հանգեցնել գործատուի կողմից աշխատանքային պայմանագրի լուծմանը: Վճռաբեկ դատարանը փաստել է, որ սույն քաղաքացիական գործի համար էական նշանակություն ունի այն իրավական հարցի պատասխանը, թե ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի "մասնագիտական պատրաստվածություն" եւ "որակավորում" հասկացությունները պետք է մեկնաբանվեն միայն որպես տվյալ անձին տրված որակավորումը հավաստող վկայականով հավաստվող մասնագիտությանը համապատասխանող աշխատանք, թե դրանք պետք է ավելի լայն մեկնաբանվեն: Վճռաբեկ դատարանը գտել է, որ վերոնշյալ հասկացությունները պետք է առավել լայն մեկնաբանության առարկա դարձվեն` հաշվի առնելով նաեւ այնպիսի կարևոր հանգամանք, ինչպիսին է տվյալ աշխատողի նախկինում զբաղեցրած պաշտոնը, կատարած աշխատանքը: Նման եզրահանգման համար Վճռաբեկ դատարանը հիմք է ընդունել այն հանգամանքը, որ օրենքի վերոնշյալ հոդվածը նպատակ է հետապնդում պաշտպանության տակ առնելու աշխատողներին այն բոլոր դեպքերում, երբ արտադրության ծավալների, տնտեսական, տեխնոլոգիական եւ աշխատանքի կազմակերպման պայմանների փոփոխման, ինչպես նաեւ արտադրական անհրաժեշտությամբ պայմանավորված` աշխատողների թվաքանակի կրճատման դեպքում համապատասխան աշխատողի կողմից զբաղեցրած պաշտոնի փոխարեն նույն գործատուի մոտ դեռևս առկա է (կամ առաջանում է) նախկինում կատարած աշխատանքին համարժեք որակավորում և մասնագիտական պատրաստվածություն պահանջող այլ աշխատանք: Այսինքն՝ որևէ հաստիք լուծարելու կամ կրճատելու համար անհրաժեշտ պետք է լինի 1. արտադրության ծավալների փոփոխման անհրաժեշտությունը, 2. տնտեսական պայմանների փոփոխման անհրաժեշտությունը, 3. տեխնոլոգիական պայմանների փոփոխման անհրաժեշտությունը, 4. աշխատանքի կազմակերպման պայմանների փոփոխման անհրաժեշտությունը կամ 5. արտադրական անհրաժեշտությունը: Մինչդեռ Քոլեջի տնօրենը, 15.05.2018 թվականին Քոլեջի մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի հաստիքը լուծարելով, որևէ կերպ չի հիմնավորել վերը նշված 5 հիմքերից առնվազն մեկի առկայությունը: Հայցվորի կողմից ներկայացված երկրորդ պահանջը, որը Հայցվորը ցանկանում է հստակեցնել, վերաբերում է չվճարված արձակուրդային գումարները բռնագանձելուն: Տվյալ դեպքում Հայցվորը նկատի է ունեցել իրեն բաժնի վարիչի հաստիքը լուծելիս կատարված վերջնահաշվարկով քիչ վճարված չօգտագործված ամենամյա արձակուրդային գումարը՝ հաշվի առնելով, որ վերջնահաշվարկը կատարվել է միայն 2018 թվականի սեպտեմբերից մինչև մայիսի 15-ը ընկած ժամանակահատվածի համար, մինչդեռ Աննա Պողոսյանն իր հաստիքը լուծարելու մասին 15.05.2018 թվականի Քոլեջի տնօրենի հրամանը ստացել է 29.05.2018 թվականին: Այսինքն՝ Աննա Պողոսյանը 15.05.2018-29.05.2018 թվականը ներկայացել է աշխատանքի, կատարել իր աշխատանքային պարտականությունները, սակայն վերջնահաշվարկը կատարվել է հրամանի կայացման օրվա դրությամբ, այնինչ Աննա Պողոսյանն իր հաստիքի լուծարման մասին տեղեկացել է միայն 29.05.2018 թվականից /հիմք՝ սույն միջնորդությանը կից ներկայացված թիվ 68-Ն հրամանի պատճենը, որի վրա կատարված է նշում <<ստացա>>, Աննա Պողոսյանի կողմից կատարված ստորագրությունը 29.05.2018 թվական ամսաթվով/: Միաժամանակ Հայցվորը լրացրել է նաև թիվ 88-Ն և թիվ 240-Ա հրամանները անվավեր ճանաչելու պահանջի հիմքում ընկած փաստական հանգամանքները: Թիվ 88-Ն հրամանի մասով. Քոլեջի 29.06.2018 թվականի թիվ 88-Ն հրամանով դասախոս Աննա Պողոսյանը ենթարկվել է կարգապահական տույժի՝ հաշվի առնելով, որ Աննա Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ներքին կարգապահական կանոնների 3-րդ գլխի 2-րդ պարբերության 5-րդ պահանջը խախտելու համար: Մասնավորապես՝ հրամանի պատճառաբանական մասում փաստվել է, որ Աննա Պողոսյանը <<Պատմություն>> առարկայի բովանդակության փոխարեն Քոլեջի բոլոր 2-րդ կուրսերում 2009 թվականից մինչև 24.05.2018 թվականը դասավանդել է <<Համաշխարհային պատմություն>> առարկան: Անհրաժեշտ է նշել, որ Աննա Պողոսյանը այս կապակցությամբ գրավոր բացատրություն է տվել, որը հիշյալ հրամանի բովանդակությունում բացակայում է /բացատրությունը առկա է քաղաքացիական գործում/: Մասնավորապես՝ Աննա Պողոսյանը արձանագրել է, որ ուսումնական գծով փոխտնօրեն Փ.Շահբազյանը հավանություն է տվել <<Համաշխարհային պատմություն>> ծրագրին, որը ամեն տարի արժանացել է հավանության ընդհանուր հումանիտար, սոցիալ-տնտեսագիտական առարկայական հանձնաժոովի կողմից: Նույնն ամրագրված է Օրացուցային պլան փաստաթղթերում՝ Հաստատում եմ՝ փոխտնօրեն և ամբիոնի վարիչ ստորագրություններով: Բացի այդ անհրաժեշտ է նշել, որ թիվ 88-Ն հրամանը որևէ փաստական հիմք չի պարունակում, թե ո՞ր ներքին կարգապահական կանոնների և/կամ ծրագրի համաձայն դասախոս Աննա Պողոսյանը պետք է դասավանդեր <<Պատմություն>> առարկան, այլ ոչ՝ <<Համաշխարհային պատմություն>> առարկան: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 227-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ կարգապահական տույժը կարող է կիրառվել խախտումը հայտնաբերելուց հետո` մեկ ամսվա ընթացքում, չհաշված աշխատողի ժամանակավոր անաշխատունակության պատճառով բացակայության, գործուղման կամ արձակուրդի մեջ գտնվելու ժամանակահատվածները: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ կարգապահական տույժը չի կարող կիրառվել, եթե խախտումը կատարելու օրվանից անցել է վեց ամիս: Եթե խախտումը հայտնաբերվում է աուդիտի, ֆինանսատնտեսական գործունեության, գումարային կամ այլ արժեքների ստուգման (գույքագրման) ընթացքում, ապա կարգապահական տույժը կարող է կիրառվել, եթե խախտումը կատարելու օրվանից անցել է ոչ ավելի, քան մեկ տարի: Տվյալ դեպքում թիվ 88-Ն հրամանի հիմքում դրվել են 2009 թվականից մինչև 24.05.2018 թվականը <<Պատմություն>> առարկայի փոխարեն <<Համաշխարհային պատմություն>> դասավանդելու ենթադրյալ կարգապահական խախտումը, մինչդեռ աշխատողը կարող է կարգապահական պատասխանատվության ենթարկվել բացառապես նախորդող 6 ամիսների ընթացքում թույլ տրված կարգապահական կանոնների խախտման համար: Հետևաբար հիշյալ փաստը հիմնավորում է միմիայն այն հանգամանքը, որ Քոլեջի տնօրինությունը մոտավորապես 9 տարի տեղյակ է եղել ուսուցանվող առարկայի ծրագրի բովանդակությանը և դրա դասավանդման ձևին, և հետևապես մոտ 9 տարի հավանություն է տվել ծրագրին, քանի որ դասախոսները լրացնում եմ մատյաններ, որոնք գտնվում են տնօրենի և փոխտնօրենի հսկողության ներքո: Ստացվում է 9 տարիներին Քոլեջը դասավանդվող ծրագրին հավանություն է տվել, իսկ 24.05.2018 թվականին նախորդող վեց ամիսներին՝ ոչ՝ առանց հիմնավորելու, թե կոնկրետ ե՞րբ և ու՞մ կողմից հաստատված ծրագիրն է խախտել 9 տարի նույն առարկան դասավանդող դասախոս Աննա Պողոսյանը: Թիվ 240 հրամանի մասով. Քոլեջի 10.12.2018 թվականի թիվ 240-Ն հրամանով Աննա Պողոսյանը ենթարկվել է կարգապահական պատասխանատվության՝ խիստ նկատողության՝ հաշվի առնելով, որ Աննա Պողոսյանը խախտել է ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 223-րդ հոդվածի 2-րդ կետը և Քոլեջի ներքին կարգապահական կանոնները: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 222-րդ հոդվածի համաձայն՝ կարգապահական պատասխանատվության կարող է ենթարկվել միայն աշխատանքային կարգապահությունը խախտած աշխատողը: ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն՝ դատարանը բոլոր դեպքերում վիճարկվող անհատական ակտը ճանաչում է անվավեր, եթե դրանում նշված չէ աշխատողին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու փաստական կամ իրավական հիմքը: Դատարանի ուշադրությունն եմ հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ Քոլեջի տնօրենը թեև վկայակոչել է հրամանի համար որպես իրավական հիմք ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 223-րդ հոդվածի 2-րդ կետը, այնուամենայնիվ հրամանը չի պարունակում որևէ փաստական հիմք՝ կապված Աննա Պողոսյանի կողմից որևէ կարգապահական խախտում կատարված լինելու մասին: Այսինքն՝ հրամանում բացակայում է կարգապահական պատասխանատվության համար հիմք հանդիսացած առիթը՝ փաստական հանգամանքը: Հրամանին կից նշված՝ զեկուցագիրը և բացատրագիրը հրաման չեն, հետևապես չեն կարող առիթ հանդիսանալ փաստելու, որ հրամանում առկա են կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու փաստական հիմքերը: Այնուամենայնիվ հարկ է նշել, որ այս կապակցությամբ Աննա Պողոսյանի կողմից Դատարանին ներկայացվել են ապացույցներ առ այն, որ վերջինս 2018 թվականի դեկտեմբերի 06-ին չի ներկայացել աշխատանքի, քանի որ գնացել է Գրիգոր Լուսավորիչ թիվ 4 պոլիկլինիկա, որպեսզի կատարի հենց Քոլեջի տնօրենի 12.11.2018 թվականի թիվ 218-Ն հրամանը, որի 1-ին կետով փաստվել էր, որ կադրերի տեսուչ Ն.Երեմյանին Քոլեջի տնօրենը հրամայել է ապահովել ուսումնադաստիարակչական աշխատանքների հետ առնչվող աշխատողների բժշկական զննությունը՝ համաձայն ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի և ՀՀ կառավարության 2003 թվականի մարտի 27-ի թիվ 347-Ն որոշմամբ հաստատված <<Առողջական վիճակի պարտադիր նախնական և պարբերաբար բժշկական զննության>> կարգի: Նույն հրամանի 2-րդ մասով արձանագրվել է, որ Քոլեջի բոլոր աշխատակիցները մինչև 2018 թվականի դեկտեմբերի 15-ը պետք է անցնեն բժշկական հետազոտություն՝ ՀՀ կառավարության 2003 թվականի մարտի 27-ի թիվ 347-Ն որոշմամբ հաստատված <<Առողջական վիճակի պարտադիր նախնական և պարբերաբար բժշկական զննության>> կարգի պահանջներին համապատասխան: Այսինքն՝ Աննա Պողոսյանը 2018 թվականի դեկտեմբերի 06-ին չի ներկայացել աշխատանքի, քանի որ հերթական բժշկական զննության է ենթարկվել՝ ի հիմնավորումն որի ներկայացրել է իր անձնական սանիտարական /բժշկական/ գրքույկը և ամբուլատոր հիվանդի բժշկական թիվ 2945 քարտը, որոնցով հավաստվում է, որ ՀՀ առողջապահության նախարարության <<Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ ԲԿ>> ՓԲ ընկերությունում Աննա Պողոսյանը 2018 թվականի դեկտեմբերի 06-ին ենթարկվել է բժշկական զննության: Հետևապես, եթե անգամ Քոլեջը Աննա Պողոսյանին խիստ նկատողություն տալու համար հիմք է ընդունել այն հանգամանքը, որ Աննա Պողոսյանը, 2018 թվականի դեկտեմբերի 06-ին աշխատանքի չներկայանալով խախտել է ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 223-րդ հոդվածի 2-րդ կետը և Քոլեջի ներքին կարգապահական կանոնները, ապա այն անհիմն է, քանի որ Աննա Պողոսյանի կողմից իր բացատրագրով փաստվել է իր՝ բժշկական հետազոտության ենթարկվելու հանգամանքը ի կատարումն Քոլեջի տնօրենի 12.11.2018 թվականի թիվ 218-Ն հրամանի, որին կից ներկայացվել է նաև Աննա Պողոսյանի ամբուլատոր հիվանդի բժշկական թիվ 2945 քարտը: Դատական նիստում պնդել է գրավոր ներկայացվածը: Պատասխանողի փաստարկները և իրավական դիրքորոշումը . Պատասխանողի ներկայացուցիչը 04.08.2021թ. կայացած դատական նիստում հայտարարել է, որ հայցվորը հայոց պատմություն առարկայի փոխարեն չպետք է դասավանդեր համաշխարհային պատմություն, քանի որ վաղուց ոչ մի ուս. հաստատությունում համաշխարհային պատմություն չի դասավանդվում : Ինչ վերաբերում է, որ հանձնաժողովի նախագահն է հաստատել առարկայական ծրագիրը, այդ մասով նշել է, որ հանձնաժողովի նախագահը քիմիկ է՝ հետևաբար հայցվորն ինքը պետք է համապատասխան ծրագրի միջոցով կազմեր և ներկայացներ հայոց պատմության առարկայական ծրագիրը և ոչ թե համաշխարհային պատմությանը, քանի որ այդ առարկան արդիական չէ: Գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող փաստերը և Դատարանի պատճառաբանությունները, հետևությունները և իրավական վերլուծությունը. Դատարանը, ուսումնասիրելով գործի հանգամանքները և ներկայացված ապացույցները, յուրաքանչյուր ապացույց գնահատելով գործում եղած բոլոր ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտության վրա հիմնված ներքին համոզմամբ, գտավ, որ հայցը ենթակա է բավարարման` հետևյալ պատճառաբանությամբ. ՀՀ Սահմանադրության 57-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ յուրաքանչյուր աշխատող ունի աշխատանքից անհիմն ազատվելու դեպքում պաշտպանության իրավունք: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 4-րդ հոդվածը սահմանում է, որ Հայաuտանի Հանրապետության աշխատանքային oրենuդրությունը կարգավորվում է Հայաuտանի Հանրապետության Uահմանադրությամբ, uույն oրենuգրքով, այլ oրենքներով և աշխատանքային իրավունքի նորմեր պարունակող` Հայաuտանի Հանրապետության Նախագահի հրամանագրերով և կարգադրություններով, Հայաuտանի Հանրապետության կառավարության և Հայաuտանի Հանրապետության վարչապետի որոշումներով։ ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 5-րդ հոդվածի համաձայն՝ <<1. Գործատուի ներքին և անհատական իրավական ակտերն ընդունվում են հրամանների կամ կարգադրությունների, իսկ օրենսդրությամբ սահմանված դեպքերում` այլ իրավական ակտերի տեսքով: Եթե ներքին և անհատական իրավական ակտերը բովանդակում են դրույթներ, որոնք նվազ բարենպաստ են, քան աշխատանքային օրենսդրությամբ և աշխատանքային իրավունքի նորմեր պարունակող այլ նորմատիվ իրավական ակտերով աշխատողների համար սահմանված պայմանները, ապա նման ակտերը կամ դրանց համապատասխան մասերն իրավաբանական ուժ չունեն: 2. Ներքին իրավական ակտերն ընդունվում են կազմակերպության ներքին կարգապահական կանոնները, աշխատանքի (հերթափոխային) և հանգստի ժամանակացույցերը (գրաֆիկները) հաստատելու, աշխատողներին արտաժամյա աշխատանքի և հերթապահության ներգրավելու, ինչպես նաև սույն օրենսգրքով և այլ իրավական ակտերով նախատեսված դեպքերում: 3. Անհատական աշխատանքային հարաբերությունները կարգավորելու նպատակով գործատուն ընդունում է անհատական իրավական ակտեր: 4. Գործատուի ընդունած ներքին և անհատական իրավական ակտերն ուժի մեջ են մտնում այդ ակտի մասին համապատասխան անձանց պատշաճ կարգով իրազեկելու պահից, եթե այդ իրավական ակտերով այլ ժամկետ նախատեսված չէ: Աշխատանքի ընդունման, ինչպես նաև աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու մասին անհատական իրավական ակտի մեկ օրինակը հանձնվում է աշխատողին այն ընդունելուց հետո` երեք օրվա ընթացքում: 5. Գործատուի ընդունած ներքին և անհատական իրավական ակտերը պահպանվում, հաշվառվում և արխիվացվում են Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված կարգով>>: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 13-րդ հոդվածի համաձայն՝ աշխատանքային հարաբերությունները աշխատողի և գործատուի փոխադարձ համաձայնության վրա հիմնված հարաբերություններն են, ըստ որի` աշխատողն անձամբ, որոշակի վարձատրությամբ կատարում է աշխատանքային գործառույթներ (որոշակի մասնագիտությամբ, որակավորմամբ կամ պաշտոնում աշխատանք)` ենթարկվելով ներքին կարգապահական կանոններին, իսկ գործատուն ապահովում է աշխատանքային օրենսդրությամբ, աշխատանքային իրավունքի նորմեր պարունակող այլ նորմատիվ իրավական ակտերով, կոլեկտիվ և աշխատանքային պայմանագրերով նախատեսված աշխատանքի պայմաններ: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 14-րդ հոդվածի 1-ի մասի համաձայն` աշխատողի և գործատուի միջև աշխատանքային հարաբերությունները ծագում են աշխատանքային oրենսդրությամբ սահմանված կարգով կնքված գրավոր աշխատանքային պայմանագրով կամ կողմերի համաձայնությամբ` աշխատանքի ընդունման մասին անհատական իրավական ակտով, իսկ նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` աշխատանքի ընդունման մասին անհատական իրավական ակտով ծագած աշխատանքային հարաբերությունների կարգավորման վրա տարածվում են նաև պայմանագրային հարաբերությունների կարգավորման սույն օրենսգրքի դրույթները։ ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 38-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` աշխատանքային իրավունքների պաշտպանությունը, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքով սահմանված գործերի ենթակայությանը համապատասխան, իրականացնում է դատարանը։ Նույն հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ, 4-րդ և 11-րդ կետերի համաձայն` աշխատանքային իրավունքների պաշտպանությունն իրականացվում է` մինչև իրավունքի խախտումը եղած դրությունը վերականգնելով, պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմնի կամ գործատուի իրավական ակտն անվավեր ճանաչելով և օրենքով նախատեսված այլ եղանակներով։ Համաձայն ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 94-րդ հոդվածի՝ աշխատանքային պայմանագիրը կնքվում է` 1.անորոշ ժամկետով, եթե աշխատանքային պայմանագրում դրա գործողության ժամկետը նշված չէ. 2. որոշակի ժամկետով, եթե աշխատանքային պայմանագրում դրա գործողության ժամկետը նշված է: Աշխատանքային պայմանագիրը կնքվում է անորոշ ժամկետով, բացառությամբ սույն օրենսգրքի 95-րդ հոդվածով նախատեսված դեպքերի: Համաձայն ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 95-րդ հովածի համաձայն՝ որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագիր է կնքվում, եթե աշխատանքային հարաբերությունները չեն կարող որոշվել անորոշ ժամկետով` հաշվի առնելով կատարվելիք աշխատանքի բնույթը կամ կատարման պայմանները, եթե սույն օրենսգրքով կամ օրենքներով այլ բան նախատեսված չէ: Որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը կարող է կնքվել որոշակի ժամանակահատվածով կամ օրացուցային ժամկետի սահմանումով կամ աշխատանքային պայմանագրով նախատեսված աշխատանքների ավարտման սահմանումով: Որոշակի ժամկետով պայմանագրեր կնքվում են նաև` 1. ընտրովի պաշտոններում աշխատողների հետ` ընտրված ժամանակահատվածով. 2.համատեղությամբ աշխատանք կատարողների հետ. 3. սեզոնային աշխատանքներ կատարողների հետ 4.ժամանակավոր (մինչև երկու ամիս ժամկետով) աշխատանքներ կատարողների հետ. 5. ժամանակավորապես բացակայող աշխատողին փոխարինող աշխատողի հետ. 6. օտարերկրացիների հետ` աշխատանքի թույլտվության կամ կացության իրավունքի վավերականության ժամկետով. 7. տարիքային կենսաթոշակի իրավունք ունեցող և վաթսուներեք տարին լրացած կամ տարիքային կենսաթոշակի իրավունք չունեցող և վաթսունհինգ տարին լրացած անձանց հետ՝ գործատուի կողմից առաջարկվող պաշտոնում կամ աշխատանքում անձի մասնագիտական ունակությունների գնահատման հիման վրա: Վերոնշյալ հոդվածի վերլուծելով, ՀՀ վճռաբեկ դատարանը իր նախկինում կայացված որոշմամբ, նշել է, որ որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագիրը հանդիսանում է բացառություն ընդհանուր կանոնից, այսինքն, որպես կանոն, աշխատանքային հարաբերությունները պետք է կարգավորվեն անորոշ ժամկետով պայմանագրով և միայն բացառիկ դեպքերում է թույլատրելի որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագրի կնքումը: Այսինքն, որոշակի ժամկետով աշխատանքային պայմանագիր կարող է կնքվել միայն այն դեպքերում, երբ կատարվելիք աշխատանքը կամ կատարման պայմանները կրում է ոչ մշտական բնույթ կամ առկա են ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 2-րդ և 3-րդ մասերով սահմանված նախապայմանները: «Եվրոպական սոցիալական խարտիայի» 24-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն՝ աշխատանքից ազատվելու դեպքերում աշխատողների պաշտպանվածության իրավունքի արդյունավետ կիրառումն ապահովելու նպատակով Կողմերը պարտավորվում են ճանաչել՝ աշխատանքից միայն այնպիսի հիմնավոր պատճառներով ազատվելու աշխատողի իրավունքը, որոնք կապված են նրա ընդունակությունների կամ վարքի հետ կամ հիմնված են ձեռնարկության, հաստատության կամ ծառայության գործնական պահանջների վրա: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 109-րդ հոդվածի 1-ին մասի 4-րդ կետի համաձայն` աշխատանքային պայմանագիրը լուծվում է գործատուի նախաձեռնությամբ: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի համաձայն` գործատուն իրավունք ունի աշխատողի հետ լուծելու անորոշ ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը, ինչպես նաև որոշակի ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը նախքան դրա գործողության ժամկետի լրանալը` արտադրության ծավալների և (կամ) տնտեսական և (կամ) տեխնոլոգիական և (կամ) աշխատանքի կազմակերպման պայմանների փոփոխման և (կամ) արտադրական անհրաժեշտությամբ պայմանավորված` աշխատողների քանակի և (կամ) հաստիքների կրճատման դեպքում: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ սույն հոդվածի 1-ին մասի 1-ին, 2-րդ, 3-րդ, 7-րդ և 11-րդ կետերով նախատեսված հիմքերով որոշակի ժամկետով կամ անորոշ ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը լուծելիս գործատուն պարտավոր է այդ մասին աշխատողին ծանուցել սույն օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախատեսված ժամկետներում: Նույն հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ սույն հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ, 3-րդ և 4-րդ կետերով նախատեսված հիմքերով աշխատանքային պայմանագիրը գործատուն կարող է լուծել, եթե իր մոտ առկա հնարավորությունների սահմաններում աշխատողին առաջարկել է նրա մասնագիտական պատրաստվածությանը, որակավորմանը, առողջական վիճակին համապատասխան այլ աշխատանք, իսկ աշխատողը հրաժարվել է առաջարկված աշխատանքից: Գործատուի մոտ համապատասխան հնարավորությունների բացակայության դեպքում պայմանագիրը լուծվում է առանց աշխատողին այլ աշխատանք առաջարկելու: Նույն օրենսգրքի 122-րդ հոդվածի համաձայն՝ գործատուն իրավունք ունի նույն օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով նախատեսված հիմքով լուծելու աշխատանքային պայմանագիրը վստահությունը կորցրած աշխատողի հետ, եթե աշխատողը` 1) դրամական կամ ապրանքային արժեքներ սպասարկելիս կատարել է այնպիսի արարքներ, որի հետևանքով գործատուն կրել է նյութական վնաս. 2) ուսումնադաստիարակչական գործառույթներ իրականացնող աշխատողը թույլ է տվել տվյալ աշխատանքը շարունակելու հետ անհամատեղելի արարք. 3) հրապարակել է պետական, ծառայողական, առևտրային կամ տեխնոլոգիական գաղտնիքներ կամ դրանց մասին հայտնել է մրցակից կազմակերպությանը: Նույն օրենսգրքի 123-րդ հոդվածի համաձայն՝ նույն օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ, 6-րդ, 8-10-րդ կետերով նախատեսված դեպքերում գործատուն իրավունք ունի աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու` առանց աշխատողին ծանուցելու: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 220-րդ հոդվածի համաձայն` աշխատանքային կարգապահության խախտում է համարվում աշխատողի մեղքով աշխատանքային պարտականությունները չկատարելը կամ ոչ պատշաճ կատարելը: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 222-րդ հոդվածի համաձայն` կարգապահական պատասխանատվության կարող է ենթարկվել միայն աշխատանքային կարգապահությունը խախտած աշխատողը: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 223-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` աշխատանքային կարգապահությունը խախտելու համար կարող են կիրառվել հետևյալ կարգապահական տույժերը` 1) նկատողություն. 2) խիստ նկատողություն. 3) նույն օրենսգրքի 113-րդ հոդվածի 1-ին մասի 5-րդ, 6-րդ, 8-10-րդ կետերի հիմքերով աշխատանքային պայմանագրի լուծում: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 224-րդ հոդվածի համաձայն՝ կարգապահական տույժի կիրառման դեպքում պետք է հաշվի առնվեն խախտման ծանրությունը և դրա հետևանքները, աշխատողի մեղքը, այդ խախտման կատարման հանգամանքները և աշխատողի` նախկինում կատարած աշխատանքը: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի /այսուհետ նաև` Օրենսգիրք/` 215-րդ հոդվածի 2-րդ կետի համաձայն Աշխատանքային կարգապահությունը խախտող աշխատողների նկատմամբ կարող են կիրառվել կարգապահական ներգործության միջոցներ։ Նույն օրենսգրքի 216-րդ հոդվածի համաձայն` Աշխատողը պարտավոր է բարեխղճորեն կատարել աշխատանքային պայմանագրով ստանձևած պարտավորությոննները, պահպանել կազմակերպության ներքին կարգապահական կանոնները, աշխատանքային կարգապահությունը, կատարել աշխատանքի սահմանված նորմաները, պահպանել աշխատանքի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման պահանջները, բարեխղճորեն վերաբերվել գործատուի ն այլ աշխատողների գույքին, ինչպես նաև մարղկանց կյանքին ու առողջությանը, գործատուի գույքի պաշտպանությանն սպառնացող վտանգի ծագման մասին անմիջապես տեղեկացնել գործատուին։ Նույն օրենսգրքի 218-րդ հոդվածի համաձայն` 1. Աշխատանքային կարգապահությունն աշխատանքային օրենսդրությամբ, աշխատանքային իրավունքի նորմեր պարունակող այլ նորմատիվ իրավական ակտերով, կոլեկտիվ ն աշխատանքային պայմանագրերով, գործատուի ներքին իրավական ակտերով սահմանված վարքագծի կանոններն են, որոնց պարտավոր են ենթարկվել բոլոր աշխատողները։ 2. Կազմակերպության ներքին կարգապահական կանոններր (գործատուի ներքին իրավական ակտր) կանոնակարգում են աշխատողների՝ աշխատանքի ընդունման և ազատման կարգը, աշխատանքային պայմանագրի կողմերի հիմնական իրավունքներր, պարտականությունները և պատասխանատվությունը, աշխատանքի ռեժիմը, հանգստի ժամանակը, աշխատողների նկատմամբ կիրառվող խրախուսանքի և կարգապահական պատասխանատվության միջոցներր, ինչպես նաև աշխատանքային հարաբերություններին վերաբերող այլ հարցեր։ ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 214-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետի համաձայն՝ Դատարանը բոլոր դեպքերում վիճարկվող անհատական ակտը ճանաչում է անվավեր, եթե՝ դրանում նշված չէ համապատասխանաբար աշխատանքային պայմանագիրը փոփոխելու, լուծելու կամ աշխատողին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու փաստական կամ իրավական հիմքը: Վճռաբեկ դատարանն իր որոշումներից մեկով անդրադառնալով <<փաստական հիմք>> եզրույթին արձանագրել է, որ փաստական հիմքն այն հանգամանքներն են, որոնց հետ իրավունքի նորմը կապում է իրավահարաբերությունների առաջացումը, փոփոխումը կամ դադարումը, այսինքն տվյալ դեպքում վիճարկվող անհատական ակտի փաստական հիմքն ըստ էության այն փաստերն են, հանգամանքները, որոնք հիմք են հանդիսացել գործատուի համար համապատասխան իրավունքի նորմի կիրառմամբ նման որոշում կայացնելու համար։ Նույն օրենսգրքի 226 հոդվածի համաձայն` <<1. Մինչև կարգապահական տույժի կիրառումը գործատուն պետք է աշխատողից գրավոր կերպով պահանջի խախտման մասին գրավոր բացատրություն՝ տրամադրելով ողջամիտ ժամկետ: Եթե գործատուի սահմանած ողջամիտ ժամկետում աշխատողն առանց հարգելի պատճառների չի ներկայացնում գրավոր բացատրություն, ապա կարգապահական տույժը կարող է կիրառվել առանց գրավոր բացատրության:>>: ՀՀ աշխատանքային օրնսգրքի 228-րդ հոդվածի համաձայն` կարգապահական տույժը կարող է բողոքարկվել դատական կարգով՝ տվյալ կարգապահական տույժը կիրառելու մասին իրավական ակտն օրենքով սահմանված կարգով ուժի մեջ մտնելուց հետո` մեկ ամսվա ընթացքում: Վերոնշյալ հոդվածների վերլուծության հիման վրա դատարանն արձանագրում է, որ աշխատողի նկատմամբ վստահությունը կորցնելու դեպքում օրենսդրի կողմից գործատուի համար սահմանվել է աշխատողի նկատմամբ ներգործության կիրառման երկու տարբերակ՝ 1) գործատուի նախաձեռնությամբ աշխատանքային պայմանագրի լուծում՝ առանց աշխատողին նախապես ծանուցելու պարտականության, կամ 2) կարգապահական պատասխանատվության կիրառում՝ մասնավորապես որպես կարգապահական տույժ կիրառելով աշխատանքային պայմանագրի լուծումը, որի դեպքում գործատուն պարտավոր է պահպանել կարգապահական տույժի կիրառման ընթացակարգը: Նման այլընտրանք նախատեսելու նպատակը դատարանի գնահատմամբ աշխատողի և գործատուի շահերի հավասարակշռումն է՝ նկատի ունենալով, որ հնարավոր են իրավիճակներ, երբ աշխատողին կարգապահական պատասխանատվության ենթարկելու կարգը պահպանելը և անհապաղ աշխատանքային պայմանագիրը չլուծելը կարող է լրացուցիչ վնասներ հասցնել գործատուին՝ անհարկի անհամաչափություն առաջացնելով աշխատողի և գործատուի շահերի միջև (օրինակ՝ եթե աշխատողը հրապարակել է գաղտնիք, կամ դրամական արժեքներ սպասարկելիս նյութական վնաս է հասցրել գործատուին): Վերը բերված դիրքորոշումը արտահայտել է նաև ՀՀ վճռաբեկ դատարանը, իր կայացրած մի շարք որոշումներում /Տես՝ գործ թիվ ԵԿԴ/4045/02/16/: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 265-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն` աշխատանքի պայմանների փոփոխման, գործատուի նախաձեռնությամբ աշխատանքային պայմանագիրը դադարեցնելու կամ աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու հետ համաձայն չլինելու դեպքում աշխատողը համապատասխան անհատական իրավական ակտը (փաստաթուղթը) ստանալու օրվանից հետո` երկու ամսվա ընթացքում, իրավունք ունի դիմելու դատարան: Եթե պարզվում է, որ աշխատանքի պայմանները փոփոխվել են, աշխատողի հետ աշխատանքային պայմանագիրը լուծվել է առանց օրինական հիմքերի կամ օրենսդրությամբ սահմանված կարգի խախտումով, ապա աշխատողի խախտված իրավունքները վերականգնվում են: Այդ դեպքում աշխատողի օգտին գործատուից գանձվում է միջին աշխատավարձը` հարկադիր պարապուրդի ամբողջ ժամանակահատվածի համար, կամ աշխատավարձի տարբերությունը այն ժամանակահատվածի համար, որի ընթացքում աշխատողը կատարում էր նվազ վարձատրվող աշխատանք: Միջին աշխատավարձը հաշվարկվում է աշխատողի միջին օրական աշխատավարձի չափը համապատասխան օրերի քանակով բազմապատկելու միջոցով: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 265-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` տնտեսական, տեխնոլոգիական, կազմակերպչական պատճառներով կամ գործատուի և աշխատողի հետագա աշխատանքային հարաբերությունների վերականգնման անհնարինության դեպքում դատարանը կարող է աշխատողին չվերականգնել իր նախկին աշխատանքում` պարտավորեցնելով գործատուին հարկադիր պարապուրդի ամբողջ ժամանակահատվածի համար վճարել հատուցում` միջին աշխատավարձի չափով, մինչև դատարանի վճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելը, և աշխատողին աշխատանքում չվերականգնելու դիմաց հատուցում` ոչ պակաս, քան միջին աշխատավարձի, բայց ոչ ավելի, քան միջին աշխատավարձի տասներկուապատիկի չափով: Դատարանի վճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելու օրվանից աշխատանքային պայմանագիրը համարվում է լուծված: ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 265-րդ հոդվածի 2-րդ մասի սահմանադրականության կապակցությամբ ՀՀ Սահմանադրական դատարանն իր թիվ ՍԴՈ-902 որոշմամբ դիրքորոշում է հայտնել այն մասին, որ իրավակիրառ պրակտիկայի ուսումնասիրությունը վկայում է, որ որպես գործատուի և աշխատողի հետագա աշխատանքային հարաբերությունների վերականգման անհնարինության պատճառ դիտարկվում են այնպիսի հանգամանքներ, որոնք որևէ առնչություն չունեն տնտեսական, կազմակերպչական և տեխնոլոգիական պատճառների հետ: Մինչդեռ «կամ այլ պատճառներ» հասկացությունը ենթադրում է այնպիսի հանգամանքներ, որոնք իրենց բնույթով պետք է սերտորեն առնչվեն տնտեսական, կազմակերպչական կամ տեխնոլոգիական պատճառներին բնորոշ օբյեկտիվ հիմքերին: Դա է նաև թիվ 158 կոնվենցիայի պահանջը, որի 13-րդ հոդվածը թույլատրում է օրինականորեն աշխատանքից ազատված անձանց չվերականգնել աշխատանքում, եթե աշխատանքում վերականգնելն անհնարին է տնտեսական, տեխնոլոգիական, կազմակերպչական կամ այլ նույնաբնույթ պատճառներով: Վիճարկվող դրույթի կիրառման պրակտիկայի առնչությամբ սահմանադրական դատարանը նշել է նաև, որ այդ դրույթի իրավաչափ կիրառումը յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում իրավակիրառողից պահանջում է քննության առարկա դարձնել և ուսումնասիրել ազատման հիմքում ընկած տնտեսկան, տեխնոլոգիական և կազմակերպչական պատճառները: Այս պահանջն է ներկայացնում իրավասու մարմիններին նաև Վերանայված Եվրոպական սոցիալական խարտիայի 25-րդ հոդվածին համապատասխան հիմնադրված Սոցիալական իրավունքերի եվրոպական կոմիտեն, ինչպես նաև ԱՄԿ թիվ 158 կոնվենցիայի 9-րդ հոդվածի 3-րդ մասում ամրագրված նորմը: Որպես վիճարկվող դրույթի իրավաչափ կիրառման նախապայման նշված Կոնվենցիայի 9-րդ հոդվածն ամրագրում է նաև ազատման տնտեսական, տեխնոլոգիական և կազմակերպչական պատճառների առկայության ապացուցման բեռը գործատուին վերապահելը: Սույն գործի փաստերի համաձայն` <<Երևանի Աճեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի տնօրենի 15.05.2018 թվականի թիվ 68-Ն հրամանով Աննա Պողոսյանը ազատվել է Քոլեջի մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի հաստիքից՝ լուծարվելու հիմքով: <<Երևանի Աճեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի տնօրենի 15.05.2018 թվականի թիվ 88-Ն հրամանով Աննա Պողոսյանը, որպես քոլեջի <<Պատմության>> առարկայի դասախոս մեղավոր է ճանաչվել քոլեջի ներքին կարգապահական կանոնների 3-րդ գլխի 2-րդ պարբերության 5-րդ կետի պահանջը խախտելու համար: Աննա Պողոսյանի նկատմամբ կիրառվել է կարգապահական տույժ՝ նկատողություն: Հրամանի պատճառաբանական մասում փաստվել է, որ Աննա Պողոսյանը <<Պատմություն>> առարկայի բովանդակության փոխարեն Քոլեջի բոլոր 2-րդ կուրսերում 2009 թվականից մինչև 24.05.2018 թվականը դասավանդել է <<Համաշխարհային պատմություն>> առարկան: Աննա Պողոսյանը այս կապակցությամբ գրավոր բացատրություն է տվել, մասնավորապես՝ Աննա Պողոսյանը արձանագրել է, որ ուսումնական գծով փոխտնօրեն Փ.Շահբազյանը հավանություն է տվել <<Համաշխարհային պատմություն>> ծրագրին, որը ամեն տարի արժանացել է հավանության ընդհանուր հումանիտար, սոցիալ-տնտեսագիտական առարկայական հանձնաժոովի կողմից: Դատական նիստի ընթացքում, պատասոխանհողի ներկայացուցիչը հայտարարել է, որ հանձնաժողովի նախագահն է հաստատել առարկայական ծրագիրը, նա քիմիկ է՝ հետևաբար հայցվորն ինքը պետք է համապատասխան ծրագրի միջոցով կազմեր և ներկայացներ հայոց պատմության առարկայական ծրագիրը և ոչ թե համաշխարհային պատմությանը, քանի որ այդ առարկան արդիական չէ: Քոլեջի 10.12.2018 թվականի թիվ 240-Ն հրամանով Աննա Պողոսյանը ենթարկվել է կարգապահական պատասխանատվության՝ խիստ նկատողության՝ հաշվի առնելով, որ Աննա Պողոսյանը խախտել է ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 223-րդ հոդվածի 2-րդ կետը և Քոլեջի ներքին կարգապահական կանոնները: Քոլեջի 10.12.2018 թվականի թիվ 240-Ն հրամանով նշվել է, որ Աննա Պողոսյանը, 2018 թվականի դեկտեմբերի 06-ին աշխատանքի չներկայանալով խախտել է ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 223-րդ հոդվածի 2-րդ կետը և Քոլեջի ներքին կարգապահական կանոնները, մինչդեռ Աննա Պողոսյանի կողմից իր բացատրագրով փաստվել է, որ բժշկական հետազոտության ենթարկվելը Քոլեջի տնօրենի 12.11.2018 թվականի թիվ 218-Ն հրամանի կատարում է: Գործում առկա է Աննա Պողոսյանի կողմից ներկայացված ամբուլատոր հիվանդի բժշկական թիվ 2945 քարտը: ՀՀ Կառավարության 20.06.2002 թվականի թիվ 1009-Ն որոշման թիվ 2 հավելվածով սահմանված օրինակելի կանոնադրության 26-րդ կետով սահմանված 25 ենթակետերից որևէ մեկը Քոլեջի բաժին կամ հաստիքի լուծարելու մասին որոշում կայացնելու իրավունք չի վերապահում քոլեջի խորհրդին: ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության <<Երևանի տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի կանոնադրության 3-րդ բաժնի 21-րդ կետի 2-րդ ենթակետի ուժով՝ Լիազորված պետական մարմնի իրավասությանն է պատկանում քոլեջի կառավարման համակարգի սահմանումը: ՀՀ կառավարության 2002 թվականի հունիսի 20-ի թիվ 1009-Ն որոշման Հավելված 1-ի ցանկում նշվածի համաձայն՝ Երևանի Ն. Աճեմյանի անվան առևտրի և սպասարկման պետական քոլեջի Լիազորված պետական մարմինն է հանդ իսանում ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունը: Տվյալ դեպքում, ուսումնասիրելով հայցվորի՝ 15.05.2018 թիվ 68-Ն թվականի հրամանն անվավեր ճանաչելու պահանջը, դատարանն արձանագրում է՝ <<Պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունների մասին>> ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածի 2-րդ մասի ա) կետի համաձայն՝ ուժով Լիազորված պետական մարմինը պետական կազմակերպության կանոնադրությամբ սահմանված կարգով իրականացնում է նրա կառավարման մարմինների ձևավորումը և նրանց լիազորությունների վաղաժամկետ դադարեցումը։ Ավելին՝ ՀՀ կառավարության 2002 թվականի հունիսի 20-ի թիվ 1009-Ն որոշման Հավելված 1-ի ցանկում նշվածի համաձայն՝ Երևանի Ն. Աճեմյանի անվան առևտրի և սպասարկման պետական քոլեջի Լիազորված պետական մարմինն է հանդիսանում ՀՀ կրթության և գիտության նախարարությունը: 27.08.2018 թվականի <<Երևանի Ն.Աճեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Կ.Հայրապետյանի կողմից 2018 թվականի 15-ը մայիսից լուծարվել է նշված քոլեջի մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի հաստիքը, մինչդեռ վերը հիշատակված իրավական նորմերի համաձայն պատասխանող ընկերությունը, առավել ևս տնօրենը՝ մինձնյա, նման լիազորությամբ օժտված չի եղել: Այսինքն՝ նշված հաստիքի լուծարումը չի բխել ՀՀ կառավարության 2002 թվականի հունիսի 20-ի թիվ 1009-Ն որոշմամբ հաստատված թիվ 2 հավելվածով սահմանված օրինակելի կանոնադրությամբ սահմանված նորմերից և <<Պետական ոչ առևտրային կազմակերպությունների մասին>> ՀՀ օրենքի 14-րդ հոդվածից : Ավելին , գործում առկա չէ որևէ ապացույց այն մասին, որ հայցվոր Աննա Պողոսյանը, համաձայն ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 115-րդ հոդվածի 1-ին մասի՝ երկու ամիս առաջ ծանուցվել է իր հաստիքի լուծարման կամ կրճատման մասին: Բացի այդ, հաստիքը լուծարվել է տնօրենի կողմից <<աշխատանքային նպատակահարմարությունից>> ելնելով, որպիսի հանգամանքով պայմնավորված աշխատանքային պայմանագիրը լուծելու դրույթ ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի որևէ հոդվածով նախատեսված չէ: Այսինքն՝ հաստիքը լուծարելու կամ կրճատելու համար համաձայն ՀՀ Վճռաբեկ Դատարանի թիվ ԿԴ3/0001/02/10 որոշման պետք է լինի ՝ 1. արտադրության ծավալների փոփոխման անհրաժեշտությունը, 2. տնտեսական պայմանների փոփոխման անհրաժեշտությունը, 3. տեխնոլոգիական պայմանների փոփոխման անհրաժեշտությունը, 4. աշխատանքի կազմակերպման պայմանների փոփոխման անհրաժեշտությունը կամ 5. արտադրական անհրաժեշտությունը: Մինչդեռ հայցվորի՝ քոլեջի մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի հաստիքը լուծարելը չի բխել վերը հիշատակված նախապայմաններից որևէ մեկից: Անդրադառնալով չվճարված արձակուրդային գումարները բռնագանձելու պահանջին, ապա դատարանն արձանագրում է, որ հայցվորի՝ քոլեջի մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի հաստիքը 15.05.2018 թ. լուծարելիս հենց այդ օրվանից էլ կատարվել է վերջնահաշվարկ, մինչդեռ համաձայն ՝ թիվ 68-Ն հրամանի պատճենի վրա առկա նշման հայցվորն այդ հրամանը ստացել է 29.05.2018թ.-ին: Այսինքն հայցվորն այդ ընթացքում կատարելով իր աշխատանքային պարտականությունները տեղյալ չի եղել, որ իր հետ աշխատանքային պայմանագիրը լուծվել է և ինքն այդ ժամանակահատվածի՝ 15.05.2018թ.-29.05.2018թ.-ի համար չի վարձատրվել: Ինչ վերաբերում է թիվ 88-Ն և թիվ 240-Ա հրամանները անվավեր ճանաչելու պահանջներին, ապա Թիվ 88-Ն հրամանի մասով դատարանն արձանագրում է, որ Քոլեջի 29.06.2018 թվականի թիվ 88-Ն հրամանով հայցվորը ենթարկվել է կարգապահական տույժի՝ հաշվի առնելով, որ Աննա Պողոսյանը մեղավոր է ճանաչվել ներքին կարգապահական կանոնների 3-րդ գլխի 2-րդ պարբերության 5-րդ պահանջը խախտելու համար և հրամանի պատճառաբանական մասում նշվել է, որ Աննա Պողոսյանը <<Պատմություն>> առարկայի բովանդակության փոխարեն Քոլեջի բոլոր 2-րդ կուրսերում 2009 թվականից մինչև 24.05.2018 թվականը դասավանդել է <<Համաշխարհային պատմություն>> առարկան, որի վերաբերյալ բացատրություն է տվել, այն մասին, որ ուսումնական գծով փոխտնօրեն Փ.Շահբազյանը հավանություն է տվել <<Համաշխարհային պատմություն>> ծրագրին, որը ամեն տարի արժանացել է հավանության ընդհանուր հումանիտար, սոցիալ-տնտեսագիտական առարկայական հանձնաժոովի կողմից: Այսինքն ՝ գործատուն ինքն իրեն հակասելով՝ դասախոսին թույլատրել է դասավանդել <<Համաշխարհային պատմություն>> առարկան, սակայն միաժամանակ պատասխանատվության է ենթարկել նշված առարկան դասավանդելու համար: Բացի այդ թիվ 88-Ն հրամանի հիմքում դրվել է, որ 2009 թվականից մինչև 24.05.2018 թվականից <<Պատմություն>> առարկայի փոխարեն <<Համաշխարհային պատմություն>> է դասավանդվել հայցվորի կողմց: Այսինքն՝ Քոլեջի տնօրինությունը գրեթե ինը տարի հավանություն տալով հաստատել է ուսուցանվող առարկայի՝<<Համաշխարհային պատմության>>, ծրագիրը և միայն ինը տարի անց է պարշզվել, որ խախտվելէ դասավանդվող առարկայի ծրագիրը և նշված առարկան դասավանդող դասախոսը պետք է ենթարկվի պատասխանատվության: Հետևաբար խախտվել է ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 227-րդ հոդվածի համապատասխան դրույթներն առ այն, որ կարգապահական տույժը կարող է կիրառվել խախտումը հայտնաբերելուց հետո` մեկ ամսվա ընթացքում, /.../կարգապահական տույժը չի կարող կիրառվել, եթե խախտումը կատարելու օրվանից անցել է վեց ամիս: Անդրադառնալով 10.12.2018 թիվ 240-Ն հրամանին՝ ապա պետք է արձանագրել, որ Աննա Պողոսյանը ենթարկվել է կարգապահական պատասխանատվության՝ խիստ նկատողության՝ հաշվի առնելով, որ Աննա Պողոսյանը խախտել է ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 223-րդ հոդվածի 2-րդ կետը և Քոլեջի ներքին կարգապահական կանոնները, սակայն չի վկայակոչվել, թե հայցվորի կողմից կոնկրետ ո՞ր կարգապահական խախտման համար է նա ենթարկվել պատասխանատվության՝ այսինքն՝ բացակայում է կարգապահական պատասխանատվության հիմքը՝փաստական հանգամանքը: Բացի այդ՝ Աննա Պողոսյանի կողմից ներկայացվել են համապատասխան ապացույցներ առ այն, որ վերջինս 2018 թվականի դեկտեմբերի 06-ին չի ներկայացել աշխատանքի, քանի որ գտնվել է Գրիգոր Լուսավորիչ թիվ 4 պոլիկլինիկայում առողջական վիճակի պարտադիր նախնական և պարբերաբար բժշկական զննության՝ ի կատարումն քոլեջի տնօրենի 12.11.2018 թվականի թիվ 218-Ն հրամանի: ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 66-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ դատարանը, գնահատելով գործում եղած բոլոր ապացույցները, որոշում է փաստի հաստատված լինելու հարցը՝ ապացույցների բազմակողմանի, լրիվ և օբյեկտիվ հետազոտման վրա հիմնված ներքին համոզմամբ։ ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 57-րդ հոդվածը սահմանում է, որ ապացույց է այն փաստական տվյալը, որի հետազոտման և գնահատման հիման վրա դատարանը պարզում է գործին մասնակցող անձանց պահանջների և առարկությունների հիմքում դրված, ինչպես նաև գործի կամ հարցի լուծման համար նշանակություն ունեցող այլ փաստերի առկայությունը կամ բացակայությունը: ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ գործին մասնակցող յուրաքանչյուր անձ պարտավոր է ապացուցել իր պահանջների և առարկությունների հիմքում դրված ու գործի լուծման համար նշանակություն ունեցող փաստերը, եթե այլ բան նախատեսված չէ սույն օրենսգրքով կամ այլ օրենքներով։ Նույն հոդվածի 6-րդ մասի համաձայն՝ եթե բոլոր ապացույցների հետազոտումից և գնահատումից հետո վիճելի է մնում փաստի առկայությունը կամ բացակայությունը, ապա դրա բացասական հետևանքները կրում է այդ փաստի ապացուցման պարտականությունը կրող անձը։ Սույն պարագայում պատասխանող կողմը, ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 213-րդ հոդվածին համապատասխան, կրելով վիճարկվող անհատական իրավական ակտի հիմքում ընկած, ինչպես նաև անհատական իրավական ակտի ընդունման օրենքով, այլ նորմատիվ կամ գործատուի ներքին իրավական ակտերով սահմանված կարգը պահպանված լինելու փաստերն ապացուցելու պարտականությունը, դատարան չի ներկայացրել որևէ վերաբերելի ու թույլատրելի ապացույց, հետևաբար դրա բացասական հետևանքները ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 62-րդ հոդվածի 6-րդ կետին համապատասխան պետք է կրի պատասխանողը: Վերոնշյալ իրավական, նորմի վերլուծությունից հետևում է, որ աշխատողի իրավունքները ենթակա են վերականգնման, եթե աշխատանքային պայմանագիրը լուծվել է. 1. առանց օրինական հիմքերի կամ 2. Օրենսդրությամբ սահմանված կարգի խախտմամբ: Այսինքն, աշխատողի հարկադիր պարապուրդի ամբողջ ժամանակահատվածի համար միջին աշխատավարձը բռնագանձելու պահանջի իրավունքը ծագում է այն դեպքում, երբ ապացուցվում է, որ աշխատողի հետ աշխատանքային իրավահարաբերությունները դադարեցվել են օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ: Տվյալ դեպքում գործատուի կողմից հրամանի արձակման գործընթացում աշխատողի հետ աշխատանքային իրավահարաբերությունները դադարեցվել են օրենքով սահմանված կարգի խախտմամբ, ուստի պարտադիր վավերապայմանի առկայության պարագայում ծագել է հայցվորի հարկադիր պարապուրդի ամբողջ ժամանակահատվածի համար միջին աշխատավարձը բռնագանձելու պահանջի իրավունքը: Ամբողջ վերոգրյալի հաշվառմամբ դատարանը գտնում է, որ հայցն ամբողջությամբ ենթակա է բավարարման: ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 101-րդ հոդվածի համաձայն՝ դատական ծախսերը կազմված են պետական տուրքից և գործի քննության հետ կապված այլ ծախսերից։ ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 107-րդ հոդվածի համաձայն 1. Փաստաբանի ծախսը վճարում է նրան ներգրաված գործին մասնակցող անձը, բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի: 2. Գործի քննության հետ կապված փաստաբանի խելամիտ վարձատրության ծախսեր են համարվում նաև փաստաբանական կազմակերպություններին վճարված կամ վճարման ենթակա գումարները: 3. Այն դեպքում, երբ հանրային պաշտպանի գրասենյակը գործին մասնակցող անձին տրամադրել է անվճար իրավաբանական օգնություն, և դատական ակտը կայացվել է այդ անձի օգտին, ապա սույն հոդվածով նախատեսված ծախսերը սույն օրենսգրքով սահմանված կարգով ողջամիտ չափով բռնագանձվում են Հայաստանի Հանրապետության պետական բյուջե` գործին մասնակցող այն անձից, որի վրա դրվել է դատական ծախսերի հատուցման պարտականությունը: 4. Սույն հոդվածով նախատեսված ծախսերի փոխհատուցման չափը որոշելիս դատարանը հիմք է ընդունում ծախսերի ողջամիտ չափը, որը որոշվում է՝ ելնելով փաստաբանի կատարած աշխատանքի ծավալից, գործի բարդությունից, Հայաստանի Հանրապետության փաստաբանների պալատի խորհրդի կողմից սահմանված փաստաբանական գործունեության վճարների միջին գնացուցակից, ինչպես նաև դատական ակտով բռնագանձման ենթակա գումարի և պահանջվող փաստաբանական վճարի չափերի հարաբերակցությունից: 5. Սույն հոդվածով նախատեսված ծախսերի փոխհատուցման չափը որոշելիս հաշվի չեն առնվում դատական ակտերի նախագծեր պատրաստելու համար փաստաբանին վճարված գումարները: Հայաստանի Հանրապետության վճռաբեկ դատարանը ԵԿԴ/1587/02/10 քաղաքացիական գործով 2012 թվականի հունիսի 29-ին կայացված որոշմամբ արձանագրել է. <<Վճռաբեկ դատարանն արձանագրում է, որ սույն գործով փաստաբանի վարձատրության խելամտության հարցը որոշելիս անհրաժեշտ է ամբողջության մեջ հաշվի առնել գործով փաստաբանի կատարած աշխատանքի ծավալը / ապացույցներ հավաքելու և ներկայացնելու անհրաժեշտությունն ու այդ գործողությունները փաստացի կատարելու հանգամանքը, գործի քննությանը մասնակցության աստիճանը/ գործի բարդությունը /վիճելի իրավահարաբերության բնույթը, գործի քննության տևողությունը/ նմանատիպ գործերով պրակտիկայում ընդունված փաստաբանական ծառայության մատուցման դիմաց վճարվող գումարի չափը, ինչպես նաև դատական ակտով բռնագանձվող գումարի և պահանջվող փաստաբանական վճարի չափի հարաբերակցությունը:>>: Տվյալ դեպքում, անդրադառնալով հայցվորի ներկայացուցչի՝ 300.000 ՀՀ դրամ փաստաբանի խելամիտ վարձատրության պահանջին, ապա դատարանը, գնահատելով իրավունքի պաշտպանության վրա ծախսված գումարների անհրաժեշտության ու խելամիտության սահմանաբաժանը, եկավ այն համոզման, որ փաստաբանի վարձատրության դատական ծախսը պետք է բավարարել 150.000 ՀՀ դրամ գումարի չափով, որպիսի համոզմունքը հիմնված է ՀՀ դատարաններում ձևավորված իրավակիրառական այն պրակտիկայով, որի պայմաններում դատարանները ներկայացուցիչներին վճարվող գումարների գծով դատական ծախսերը փոխհատուցելիս պետք է հիմք ընդունեն ոչ թե փաստաբանական ծառայություն մատուցելու պայմանագրում նշված մատուցվող ծառայության համար վարձատրության չափը, այլ խելամիտ չափը: <<Պետական տուրքի մասին>> ՀՀ օրենքի 22-րդ հոդվածի ա)ենթակետի համաձայն` դատարաններում պետական տուրքի վճարումից ազատվում են. ա) հայցվորները` աշխատավարձի եւ դրան հավաuարեցված վճարումների հետ կապված այլ գումարների գանձման եւ աշխատանքային վեճերի վերաբերյալ հայցերով: Նույն հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն` սույն հոդվածի առաջին մաuում նշված անձինք տուրքի վճարումից ազատվում են նաև դատարանի վճիռների և որոշումների դեմ վերաքննիչ և վճռաբեկ բողոքների համար: ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 102-րդ հոդվածի 10-րդ մասի համաձայն` եթե հայցվորն օրենքով ազատված է պետական տուրքի վճարումից, կամ դատարանը կիրառել է նման արտոնություն, ապա պետական տուրքը դատական ակտով բռնագանձվում է պետական տուրքի վճարումից չազատված գործին մասնակցող մյուս անձից` բավարարված պահանջների չափին համամասնորեն: Նման պայմաններում, դատարանը գտնում է, որ պատասխանողից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջեի պետք է գանձել հայցադիմումի համար սահմանված պետական տուրքի գումարը: Ելնելով վերոգրյալներից և ղեկավարվելով ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 101, 188-192 հոդվածներով` դատարանը ` Վ Ճ Ռ Ե Ց 1. Հայցը բավարարել` 1.1 անվավեր ճանաչել <<Երևանի Ն.Աճեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Կառլեն Հայրապետյանի 15.05.2018թ. թիվ 68-Ն հրամանը ՝ որպես անվավերության հետևանք՝ Աննա Ժորայի Պողոսյանին վերականգնել իր նախկին ՝ <<Երևանի Ն.Աճեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի պաշտոնին, 1.2 <<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ից հօգուտ Աննա Ժորայի Պողոսյանի բռնագանձել 2.291.749 /երկու միլիոն երկուհարյուր իննսունմեկ հազար յոթ հարյուր քառասունինը/ ՀՀ դրամ սկսած 15.05.2018 թվականից մինչև հայցի առարկայի փոփոխությունը թույլատրելու մասին միջնորդությունը ներկայացնելու օրվա /մինչև 24.07.2020թ./ համար հաշվարկված հարկադիր պարապուրդի գումար: 1.3. <<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ից հօգուտ Աննա Ժորայի Պողոսյանի բռնագանձել՝ 24.07.2020 թվականից մինչև Աննա Պողոսյանի կողմից <<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի մասնագիտական բաժնի դաստիարակչական աշխատանքների գծով բաժնի վարիչի պաշտոնին փաստացի վերակարգվելու օրը ներառյալ հարկադիր պարապուրդի գումար' յուրաքանչյուր օրվա համար հաշվարկելով միջին օրական աշխատավարձ 2861,11 /երկու հազար ութ հարյուր վաթսունմեկ ամբողջ տասնմեկ/ՀՀ դրամի չափով: 1.4. անվավեր ճանաչել <<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի 29.06.2018 թվականի թիվ 88-Ն հրամանը Աննա Պողոսյանին գրավոր նկատողություն հայտարարելու մասին, 1.5 անվավեր ճանաչել <<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ի 10.12.2018 թվականի թիվ 240-Ն հրամանը Աննա Պողոսյանին խիստ նկատողություն հայտարարելու մասին >> պահանջների մասին, 2. <<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ից հօգուտ Աննա Պողոսյանի բռնագանձել 150.000/մեկ հարյուր հիսուն հազար/ ՀՀ դրամ՝ որպես փաստաբանի խելամիտ վարձատրույթյան գումար: 3. <<Երևանի Ն.ԱՃեմյանի անվան տարածաշրջանային թիվ 2 պետական քոլեջ>> ՊՈԱԿ-ից հօգուտ ՀՀ պետական բյուջե բռնագանձել 57.834,98/հիսունյոթ հազար ութ հարյուր երեսունչորս ամբողջ ինսունութ /ՀՀ դրամ, ինչպես նաև սույն վճռի 1.3. կետերով բռնագանձվելիք գումարի երկու տոկոսի չափով` պետական տուրքի գումար: 4. Դատական ծախսերի բաշխման հարցը համարել լուծված: 5. Վճիռը կամովին չկատարելու դեպքում այն կկատարվի դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայության միջոցով` պարտապանի հաշվին։ Վճիռն օրինական ուժի մեջ է մտնում հրապարակման պահից մեկ ամիս հետո, եթե դրա դեմ վերաքննիչ բողոք չի բերվել: ԴԱՏԱՎՈՐ՝ Ռ. ՆԵՐՍԻՍՅԱՆ
|